Nieuwe City Deal zet in op gezonder wonen door verduurzaming
Leeuwarden, 29 oktober 2026 – Gemeenten en provincies slaan samen met de Rijksoverheid, zorgverzekeraars, kennisorganisaties en maatschappelijke partners de handen ineen om woningen gezonder en duurzamer te maken. Tijdens de Dag van de Stad in Leeuwarden is vandaag de City Deal Gezond en duurzaam wonen ondertekend. De komende vier jaar werken de partners samen aan oplossingen voor huishoudens in kwetsbare wijken en buurten, waar gezondheidsproblemen en energiearmoede vaak samenkomen.
Gezond wonen is niet voor iedereen vanzelfsprekend
Een koude, vochtige of slecht geïsoleerde woning kan grote gevolgen hebben voor het dagelijks leven. Vocht, schimmel en kou schaden de gezondheid. Tegelijkertijd hebben juist huishoudens die met deze problemen te maken hebben vaak weinig mogelijkheden om hun woning zelf te verbeteren.
De City Deal richt zich daarom niet alleen op het verbeteren van woningen, maar ook op het eerder herkennen van gezondheidsproblemen en het beter bereiken van bewoners die ondersteuning nodig hebben.
Het uitgangspunt is dat een gezonde woning niet alleen een kwestie is van isolatie en energiebesparing, maar ook van gezondheid, bestaanszekerheid en toegang tot passende ondersteuning.
Zorgprofessionals kunnen bewoners helpen de weg te vinden
Een van de concrete aanpakken binnen de City Deal is Gezond wonen op recept. Hierbij wordt onderzocht hoe zorgprofessionals bewoners met gezondheidsklachten die mogelijk samenhangen met hun woonsituatie kunnen doorverwijzen naar passende ondersteuning, bijvoorbeeld via energiecoaches of energiefixers.
De pilot Gezond wonen op recept is gestart in Heerlen, Arnhem, Amersfoort, Almelo en Leiden. De aanpak wordt ontwikkeld, uitgevoerd en gemonitord door TNO. Binnen de City Deal worden de ervaringen en resultaten uit deze pilots gedeeld en wordt onderzocht hoe de aanpak verder kan worden ontwikkeld en uitgebreid naar andere gemeenten.
Meer informatie over deze aanpak is te vinden in het TNO-artikel TNO start project ‘Gezond wonen op recept’.
Koen Straver van TNO benadrukt dat de pilots niet alleen gericht zijn op onderzoek, maar ook op concrete verbeteringen in de praktijk:
“We weten uit onderzoek dat vocht, schimmel en kou in huis de gezondheid van huishoudens in energiearmoede schaden. Via zorgprofessionals kunnen we huishoudens op een extra manier bereiken, waar dat nu mogelijk nog niet lukt. Met de pilots werken we aan hoe we die verbinding kunnen opzetten, aan concrete verbeteringen en onderzoeken we wat het oplevert.”
Niet alle woningproblemen kunnen bewoners zelf oplossen. Bij structurele problemen met isolatie, vocht of schimmel kan ook de inzet van woningcorporaties of particuliere verhuurders nodig zijn. Hoe bewoners worden ondersteund en welke mogelijkheden er zijn voor woningverbetering, verschilt per gemeente en woonsituatie. Binnen de City Deal wordt onderzocht hoe betrokken organisaties hierin beter kunnen samenwerken.
Marloes Aalbers, gezondheidsmakelaar in Arnhem Malburgen en Presikhaaf bij GGD Gelderland-Midden, benadrukt het belang van die verbinding:
“De plek waar je wieg staat heeft directe invloed op je gezondheid. Kennis, vaardigheden en toegang tot goede zorg spelen hierbij maar een beperkte rol. De invloed van de leefomgeving en langdurige stress vanwege bestaansonzekerheid is daarentegen groot. Als zorgverleners zich hier bewust van zijn en weten hoe ze kunnen verwijzen naar het sociale domein, kunnen we mensen beter bereiken en helpen hun woonsituatie te verbeteren.”
Vier thema’s, één gezamenlijke aanpak
De City Deal werkt langs vier inhoudelijke thema’s:
- Gezond wonen op recept
Het verbinden van zorgprofessionals en energiehulp, zodat bewoners met gezondheidsklachten die mogelijk samenhangen met hun woning beter kunnen worden geholpen. - Gedrag en handelingsperspectief
Bewoners en professionals ondersteunen met kennis en praktische mogelijkheden om het binnenklimaat te verbeteren. - Samenwerking
De verbinding versterken tussen het gezondheidsdomein, het sociaal domein en de verduurzaming van woningen. - Doelgroepaanpak
Huishoudens die ondersteuning het hardst nodig hebben beter herkennen, bereiken en helpen.
De partners ontwikkelen en testen nieuwe werkwijzen, delen hun ervaringen en onderzoeken hoe succesvolle aanpakken ook elders kunnen worden toegepast.
Gemeenten werken samen aan oplossingen
De City Deal biedt gemeenten de mogelijkheid om kennis en praktijkervaringen uit te wisselen. Zo hoeven zij niet allemaal afzonderlijk oplossingen te ontwikkelen voor vergelijkbare problemen. Ook kunnen zij gezamenlijk onderzoeken welke belemmeringen er zijn in samenwerking, regelgeving en financiering en hoe deze kunnen worden aangepakt.
Maarten Burggraaf, wethouder van de gemeente Dordrecht, benadrukt het belang van een gezamenlijke aanpak waarin de leefwereld van inwoners centraal staat:
“Als overheid benaderen we energiearmoede, bestaanszekerheid, energietransitie, woningverbetering en bodemdaling vaak als aparte opgaven. Maar voor inwoners komt het allemaal samen in hun dagelijks leven: prettig en veilig wonen, een fijne leefomgeving en aan het einde van de maand kunnen rondkomen. Juist daarom willen we in Dordrecht-West niet onze afzonderlijke programma’s, maar de leefwereld van inwoners centraal stellen. Door onze aanpakken beter te verbinden, kunnen we inwoners gerichter helpen en hen meer mogelijkheden geven om zelf stappen te zetten in het verduurzamen en verbeteren van hun woning en leefomgeving.”
Ook wethouder Kavish Partiman van de gemeente Den Haag onderstreept het belang van samenwerking:
“Een gezond huis, is een fijn huis. Dat dit in veel kwetsbare wijken niet vanzelfsprekend is, vraagt om actie. Alleen met goede samenwerking tussen overheden, partners en maatschappelijke organisaties kunnen we dit hardnekkige probleem aanpakken. Daarom ondertekent Den Haag deze City Deal.”
Kennis delen en verder brengen
De komende vier jaar verzamelen de partners kennis over wat werkt, voor wie en onder welke omstandigheden. Daarbij is aandacht voor de resultaten van pilots, de ervaringen van professionals en bewoners en de samenwerking tussen organisaties.
De kennis wordt onder meer gedeeld via bestaande netwerken en kennisorganisaties, waaronder het Nationaal Energiearmoede Observatorium, Kenniscentrum Duurzaam Leven (het nieuwe Milieu Centraal), het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie, Energie Samen en Platform31.
Zo moeten de inzichten uit de City Deal niet alleen de deelnemende partijen verder helpen, maar ook bruikbaar worden voor andere gemeenten en organisaties.
Officiële start in Leeuwarden
De City Deal Gezond en duurzaam wonen is op donderdag 29 oktober 2026 ondertekend tijdens de Dag van de Stad in Leeuwarden. De feestelijke ondertekening vond plaats tijdens de bestuurderstafel in wijkcentrum Bilgaard.
Met de ondertekening geven de deelnemende organisaties het startsein voor een vierjarige samenwerking aan gezondere en duurzamere woningen.
Deelnemende partijen
- Rijksoverheid: de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
- Provincies: Zuid-Holland en Limburg.
- Gemeenten: Groningen, Leeuwarden, Almelo, Arnhem, Amersfoort, Utrecht, Den Haag, Rotterdam, Heerlen, Maastricht, Enschede en Dordrecht.
- Regionale samenwerking: Stadsregio Parkstad Limburg.
- Nationale programma’s: Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) en Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW).
- Zorgverzekeraars: De Friesland en CZ.
- Kennis- en uitvoeringsorganisaties: Platform31, Kenniscentrum Duurzaam Leven (het nieuwe Milieu Centraal), Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en ZonMw.
- Maatschappelijke organisaties: Energie Samen.
In het voorjaar van 2027 staat een aanvullend ondertekenmoment gepland met Amsterdam, Zilveren Kruis, Leiden, Zorg en Zekerheid, Breda en Regio Oost-Drenthe.