Town Deals

Op 28 juni 2022 kondigde Agenda Stad tijdens het VNG Jaarcongres het instrument Town Deals aan, in aanvulling op City Deals. Waar in City Deals met name grootstedelijke vraagstukken worden opgepakt door private partijen, kennisinstellingen, departementen en – met name – G4- en G40-steden, stimuleren we in Town Deals samenwerking, innovatie en kennisuitwisseling tussen middelgrote en/of kleinere gemeenten.

De uitdagingen in kleinere en middelgrote gemeenten, met name in het landelijk gebied, zijn anders dan in steden en stedelijk gebied; een aantal gemeenten heeft bevolkingsdaling in het verschiet door vergrijzing en ontgroening, in andere gemeenten wordt groei gehinderd door gebrek aan woningen of passende werkgelegenheid. Deze trends hebben een sterke
invloed op de leefbaarheid en economische ontwikkeling van deze gemeenten op de lange termijn. Daarnaast zijn er ook kansen; kleinere gemeenten hebben ruimte voor woningbouw
en bedrijfsvestigingen. De belangstelling voor wonen buiten de stad is, zeker sinds de coronapandemie, gegroeid. Zowel de uitdagingen als de kansen stellen gemeenten voor capaciteitsen kennisvraagstukken. Om deze urgente hulpvragen op een vernieuwende manier aan te pakken, ondersteunt Agenda Stad met de Town Deals.

Town Deals zijn ontwikkeld op verzoek van en in samenwerking met de koepels M50, P10 en K80 (respectievelijk de koepels van de middelgrote, plattelands- en kleine gemeenten). De samenwerking biedt schaalvoordelen, toegang tot relevante kennis en een ‘stoel aan tafel’ bij de departementen.

Town Deal Krachtige Kernen

Op dinsdag 22 april 2025 ging de tweede Town Deal van start, Krachtige Kernen. Hoe kunnen overheid en dorpsgemeenschappen beter met elkaar optrekken waar het gaat om ingewikkelde vraagstukken waar onrust en ongenoegen op de loer liggen? En hoe kan de overheid daarbij de ideeën en behoeften van inwoners beter tot hun recht laten komen om vertrouwen in de overheid te bevorderen en de lokale samenleving te versterken? Die vragen staan centraal in deze samenwerking tussen elf gemeenten, drie ministeries en twee kennis- en netwerkorganisaties. De Town Deal wil Doel  vernieuwende aanpakken en instrumenten ontwikkelen, slagkracht organiseren door expertise gericht in te zetten, goede voorbeelden opschalen, de dialoog tussen overheidslagen stimuleren en knelpunten in wet- en regelgeving en beleid identificeren. De Town Deal heeft een looptijd van twee jaar en is een initiatief van de interbestuurlijke programma’s Agenda Stad en Omgaan met Maatschappelijke Onrust en Ongenoegen. Lees meer over de Town Deal Krachtige Kernen.

Town Deal Sterke Streken

De eerste Town Deal, Sterke Streken, is in het voorjaar van 2023 van start gegaan. Deze deal adresseerde de uitdagingen die vergrijzing en ontgroening in bepaalde regio’s met zich meebrengt: bevolkingsdaling, afname van voorzieningen en arbeidsplaatsen, veroudering van de woningvoorraad en druk op de sociale cohesie. Tegelijkertijd barsten veel stedelijke gebieden uit hun voegen en zouden veel stedelingen de stad graag verruilen voor de rust, ruimte en betaalbare woningen in andere regio’s. In de Town Deal is gewerkt aan nieuwe oplossingen om samen met inwoners een impuls te geven aan de aantrekkelijkheid van hun leefomgeving. De Town Deal is eind 2024 afgerond. De deelnemende gemeenten waren: Noardeast-Fryslân, Het Hogeland, Bronckhorst, Beesel en Voerendaal. Lees meer over de Town Deal Sterke Streken.