Bij hitte kunnen de temperaturen in steden maar liefst 5 tot 10 graden warmer zijn dan op het omliggende platteland. Wat doet Nederland eigenlijk aan hittestress? Staatssecretaris Sharon Dijksma van IenM lichtte de Tweede Kamer in via een Kamerbrief over de maatregelen die het kabinet wil nemen. Daarin is ook aandacht voor de City Deals.
Klimaatverandering heeft een directe relatie tot hitte in steden, zo blijkt uit een begin juni gepubliceerd onderzoek van onder meer de Vrije Universiteit Amsterdam. Die laat zien dat het hitte-eiland-effect in de steden, waarbij het op bepaalde plekken 5 tot 10 graden Celsius warmer kan worden dan op het platteland, schade kan opleveren voor de economie.
Op 1 juni 2017 heeft de Tweede Kamer verzocht om een brief over het thema hitte in de stad in relatie tot klimaatverandering.
Hittestress
Hittestress zorgt verder voor een groeiend aantal zieken, ziekenhuisopnamen en sterfgevallen, schrijft Dijksma daarin. Arbeidsprestaties nemen af en het arbeidsverzuim neemt toe. Het gaat hierbij om de gevolgen van hogere temperaturen op de gezondheid van ouderen en kwetsbare groepen, maar ook de toename van luchtverontreiniging (door hoge ozongehaltes en zomersmog) wat leidt tot meer luchtwegaandoeningen. Daarnaast kan hitte nadelige gevolgen hebben in de land- en tuinbouw, door een verslechtering van de waterkwaliteit (algenbloei) en hittestress in de dierhouderij. Verder zal de vergrijzing en het gegeven dat ouderen steeds langer thuis blijven wonen in de komende decennia leiden tot een grotere groep kwetsbaren.
Aanpak nog in kinderschoenen
De aanpak van hittestress staat – vergeleken met de aanpak van waterveiligheid en het tegengaan van wateroverlast en droogte – nog in de kinderschoenen. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft, naar aanleiding van de hete zomer van 2006, in 2007 een Nationaal Hitteplan laten opstellen door onder andere het Rode Kruis, het RIVM en de GGD; in 2015 is dit geactualiseerd. Het Nationaal Hitteplan is bedoeld om de gevolgen van hittestress voor met name ouderen en kwetsbare groepen te beperken.
Op 2 december 2016 heeft het kabinet de Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS) vastgesteld en aan de Tweede Kamer aangeboden. Hierin is hittestress opgenomen als een prominent thema dat de komende decennia aandacht verdient.
Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie
Op Prinsjesdag ontvangt de Tweede Kamer het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie, als onderdeel van het Deltaprogramma 2018. In dit deltaplan staan maatregelen die moeten zorgen voor het verminderen van schade door wateroverlast, hittestress, droogte en overstroming als gevolg van klimaatverandering. In het kader van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie wordt op dit moment de Klimaateffectatlas geactualiseerd. Gemeenten en andere belanghebbenden gebruiken deze atlas om op hoofdlijnen te kunnen vaststellen wat hun klimaatopgave is.
Het ministerie van Economische Zaken (EZ) inventariseert op dit moment met de stakeholders welke acties nodig zijn om landbouw klimaatbestendig te maken en wie deze acties op zal pakken. Hittestress is hierbij een van de aandachtspunten.
De ministeries van IenM, BZK en EZ nemen samen met onder meer steden, bedrijven en onderzoeksinstellingen deel aan City Deals die tot doel hebben steden te vergroenen (en daardoor te verkoelen) en klimaatbestendiger te maken.
Plan van Aanpak Klimaatadaptatie Gebouwde Omgeving
Het ministerie van BZK verwerkt de acties vanuit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie en de NAS die betrekking hebben op de gebouwde omgeving in een Plan van Aanpak Klimaatadaptatie Gebouwde Omgeving. In dit plan wordt gekeken naar de knelpunten om tot klimaatbestendig bouwen te komen en wordt bepaald welke instrumenten vragen om aanpassing of ontwikkeling, zodat ze hieraan een bijdrage kunnen leveren.
Ook in hogescholen en universiteiten krijgt hittestress steeds meer aandacht. Het is de laatste jaren veelvuldig onderwerp van onderzoek.
Op 5 september was er een debat in de Tweede Kamer. Lees het verslag hier.