Dag van de Stad 2025: Enschede is vérder

Op maandag 10 november verzamelden zich ruim 1000 stedelijke professionals in Enschede voor de negende editie van de Dag van de Stad. Vanuit het culturele hart van Enschede, het Wilminktheater, gingen de deelnemers met elkaar in gesprek en leerden ze van topsprekers rond het thema van dit jaar: de Vernieuwende Stad.

Bekijk de aftermovie:

Want Enschede, zo bleek uit de opening waarin dagvoorzitter Ajouad El Miloudi met verschillende gasten het thema vormgaf, is een stad die meermaals zijn rug heeft moeten rechten en zichzelf opnieuw heeft uitgevonden. Van de stadsbrand die in 1862 het historische centrum in de as legde, tot de teloorgang van de ooit bloeiende textielindustrie in de jaren zestig van de twintigste eeuw. Van de bombardementen in de Tweede Wereldoorlog tot de Vuurwerkramp in 2000 waardoor meer dan 1000 mensen dakloos raakten. Enschede is een stad met littekens, maar ook een stad die desondanks vooruit blijft kijken.

Dat is het beeld dat geschetst wordt door burgemeester Roelof Bleker van Enschede, theaterdirecteur Frank Verhallen, stadsarchitect Jessica Hammarlund Bergmann en Annemieke Koster, initiatiefnemer van het innovatieve circulaire Enschede Textielstad. En dat alles omkaderd door werk van de naamgever van het theater: dichter Willem Wilmink. Zo vertelde Verhallen, die bevriend was met Wilmink, dat de dichter moeite zou hebben met deze tijd van verruwing en uitsluiting. Koster, die met haar initiatief om kleding te recyclen en er nieuw textiel van te maken als geen ander het thema van de dag belichaamde, bood de stad en burgemeester Enschede een geschenk aan: een levensgrote doek met het gedicht ‘Enschede huilt’ dat Wilmink schreef na de vuurwerkramp. De burgemeester beloofde er plek voor te zoeken in een school in de getroffen wijk Roombeek.

Annemieke Koster presenteert het indrukwekkende doek, gewoven door Enschede Textielstad, aan burgemeester Bleker. Foto: Martijn Beekman

Ook minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Frank Rijkaart droeg bij aan de opening door te onderstrepen hoe belangrijk het is dat de rijksoverheid het oor te luister legt bij de opgaven van de regio. Want, die zijn vaak anders dan die van de Randstad. Hij riep regio’s dan ook op zich uit te spreken over wat ze nodig hebben om hun opgaven het hoofd te bieden.

Minister Rijkaart vertelt dat hij zelf afkomstig is uit een dorp, Bodegraven, en erkent dat het belangrijk is om meer aandacht te hebben voor de specifieke opgaven in de regio. Foto: Martijn Beekman.

Na het plenaire openingsprogramma verspreidde het gezelschap zich traditiegetrouw over tal van programmaonderdelen. Deelnemers stonden voor de lastige taak een keuze te maken uit onder andere last lectures van David van Reybrouck, Munish Ramlal en Ahmed Aboutaleb. Boeklezingen van correspondent Iris de Graaf en Dag van de Stad-veteranen als actieonderzoeker Suzanne Potjer en journalist Floor Milikowski. Thematische sessies rond onderwerpen als jeugdparticipatie in een vernieuwende stad, integraal verstedelijken en het versnellen van de woningbouw mbv digitalisering. En ook jaarlijks hoog gewaarde onderdelen als de ontwerpateliers, waar deelnemers zelf actief met een frisse blik leren kijken naar hun opgaven en natuurlijk: de excursies. Deelnemers zagen met eigen ogen hoe Enschede zich opnieuw oprichtte in de wijken Roombeek en Pathmos.

Excursie in Roombeek

Een groot deel van het programma speelde zich af rondom de binnenstad van Enschede, net als overigens de Nacht van de Stad, waar de Grote Kerk op de Oude Markt aan de vooravond van ‘de dag’ het epicentrum had gevormd van stadsexcursies naar creatieve bloedplaatsen in de binnenstad. Op de Dag van de Stad werd bijvoorbeeld op loopafstand van het Wilminktheater de bundel ‘Klein Beginnen’ gepresenteerd, in het roemruchte café Het Bolwerk. Daar presenteerde de City Deal Dynamische Binnensteden en ontwerper Jurian Strik hun bundeling van de projecten die vier ontwerpers in opdracht van de City Deal maakten en die hielpen om met nieuwe ogen naar bestaande opgaven, in dit geval: een levendige binnenstad, te kijken.

Jurian Strik (midden) presenteert het eerste exemplaar van de bundel Klein Beginnen aan directeur Bestuur, Financiën en Regio’s Michel Visser van het ministerie van BZK. (Foto: Nadia van den Berg, Korreltjezout.com)

Elders in Enschede bezocht ondertussen minister Rijkaart het Fietsdepot, waar hij door manager Ellen de Jong samen met o.a. burgemeester Bleke, programmamanager Monique Verhoef van de City Deal Fietsen voor Iedereen en programmamanager Agenda Stad Koen Haer werd rondgeleid en hoorde hoe jongeren actief leren deelnemen aan de maatschappij dankzij een leerwerktraject voor fietstechnici en hoe belangrijk het is dat depots als deze met steun van de City Deal Fietsen voor Iedereen, zorgen dat steeds meer weesfietsen terechtkomen bij mensen die nog geen fiets hebben of deze niet kunnen betalen. Het vergroot hun actieradius en daarmee hun vrijheid en mogelijkheden.

Minister Rijkaart laat zich bijpraten door de fietstechnici in het Fietsdepot in Enschede. Foto: Hans Roggen

In het Wilminktheater en het naastgelegen Muziekcafé naderden ondertussen de sessies hun conclusie. In de foyer van het theater werd naarstig genetwerkt en werden indrukken van de sessies uitgewisseld. Veel deelnemers waren beduusd door de filmlezing die actrice Katrien van Beurden en raadslid Hadassa Meijer verzorgden nav van de EO-serie De Vuurwerkramp. Ook over de last lectures werd druk nagepraat. Op één plek in de foyer dromden herhaaldelijk kluwen mensen samen. Dat was bij de stand waar deelnemers een exemplaar konden bemachtigen van Suzanne Potjers boek De Polder is Dood, Leve de Polder, waarin ze in opdracht van Agenda Stad verkent waarom de machinerie van de oude polder versleten is en tevens vele voorbeelden uit het land identificeert die hoop geven voor een nieuwe polder die aansluit bij de opgaven van vandaag en morgen. Toen later op de dag ook de bundel ‘Klein beginnen’ hier werd uitgedeeld, was het helemaal dringen geblazen. Maar het was het waard.

Hebbes! De boeken Klein Beginnen en ‘De Polder is Dood, Leve de Polder’ vonden gretig aftrek. Foto: Martijn Beekman.

Met een pittig inhoudelijk slotpanel over ruimtelijke keuzes voor de verre toekomst, werd de aandachtspanne van de deelnemers op de proef gesteld. Hoogleraar Peter Pelzer, toekomst-ambassadeur Mare de Wit van de Deltacommissaris en inhoudelijk coördinator van de Nota Ruimte bij het ministerie van VRO, Errik Buursink, schetsten de uitdagingen, maar vooral ook de noodzaak van verder vooruitkijken en denken vanuit de behoeften en noden van toekomstige generaties.

De omgeving inrichten is vooruit zien. Het plenaire slot met ‘de Toekomstbouwers’. Foto: Martijn Beekman.

Daarna dankte El Miloudi niet alleen de panelsprekers, maar álle bijdragers en deelnemers voor de geslaagde Dag van de Stad waarna iedereen, met een tas vol indrukken, nieuwe kennis én visitekaartjes, huiswaarts ging. Burgemeester Bleker zei eerder op de dag nog: “Als u morgen op uw werk komt en u vertelt dat u in Enschede was: als uw collega’s dan verzuchten ‘Enschede is ver!’, antwoord dan: ‘Nee, Enschede is vérder’.” En daaraan, kunnen we na deze rijke Dag van de Stad concluderen, is geen woord gelogen.

Méér Dag van de Stad 2025

Kon je er niet bij zijn of wil je juist nog wat langer nagenieten? Kijk nu het plenaire programma en de last lectures terug op het Youtube-kanaal van de Dag van de Stad.