Samen leren, samen bouwen: terugblik op het Diner Pensant van 2025
Op 3 december kwamen meer dan 70 vertegenwoordigers uit 27 steden bijeen in het feestelijk versierde opleidingsrestaurant van ROC Mondriaan voor het Diner Pensant van de City Deal Kennis Maken (CDKM). Deze tweejaarlijkse traditie brengt burgemeesters, bestuurders, studenten en kennisinstellingen letterlijk samen aan tafel om kennis te delen en vooruit te kijken. Dit jaar vierden we het negenjarig bestaan van CDKM en verkenden we toekomstscenario’s na afloop van de huidige subsidieronde. Studenten van het ROC verzorgden een prachtig diner, omlijst door inspirerende bijdragen van partners en voorbeelden uit steden als Amsterdam, Deventer, Leiden en Limburg. Hun verhalen lieten zien hoe de stad als rijke leeromgeving maatschappelijke opgaven versnelt wanneer gemeenten, onderwijs en samenleving samenwerken.
Dagvoorzitter Ruben Maes blikte terug op de start in 2017: van losse initiatieven naar een stevig landelijk netwerk. Paul van Rooij (Regieorgaan SIA) en Floor Vermeulen (Netwerk Kennissteden Nederland) benadrukten dat deze programmatische samenwerking en kennisdeling cruciaal blijven, ook nu de huidige subsidieronde afloopt. Hun oproep: maak zichtbaar wat deze samenwerking oplevert – van oplossingen die direct toepasbaar zijn in gemeenten tot kennis die doorwerkt in het onderwijs, onderzoek en beroepspraktijk.
Twee toekomstperspectieven werden gedeeld:
Het Comenius Netwerk bestaat uit ruim 600 onderwijsvernieuwers die verenigd zijn in learning communities, de zogenaamde Circles. Comenius bestuurslid Aldo van Duivenboden kondigde een bijzondere krachtenbundeling aan: de onderwijsvernieuwers van het Leernetwerk Brede Vaardigheden en CDKM kunnen zich aansluiten bij de Circles, zonder de formele voordracht die gebruikelijk is. Geïnteresseerden kunnen zich melden bij de secretaris van het Comenius Netwerk.
Regieorgaan SIA verkent met het Netwerk Kennissteden Nederland en de andere CDKM-partners hoe dit netwerk van gemeenten en hun kennisinstellingen zich verder kan ontwikkelen. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van huidige netwerken, subsidiemogelijkheden en nationale programma’s. Daarnaast ontwikkelt SIA nieuwe subsidieprogramma’s die gericht zijn op multilevel samenwerking in Living Labs en op landelijke kennisdeling tussen regionale ecosystemen. Deze passen goed in het verlengde van de CKDM. In de loop van 2026 volgt meer informatie.
Voorbeelden
Tijdens het diner kwamen ook de uitdagingen en kansen aan bod. Hoe borgen we het CDKM-DNA? Hoe versterken we de verbinding tussen mbo, hbo en wo? Inspirerende voorbeelden passeerden de revue:
- Amsterdam werkt met community service learning, waarbij maatschappelijke vraagstukken direct bij studenten worden neergelegd. De stad zet sterk in op inter- en transdisciplinair werken en op samenwerking tussen mbo, hbo en wo. Initiatieven zoals het Science with Society Festival en Open Research Amsterdam laten zien hoe kennis breed gedeeld kan worden.
- Deventer verbindt bestaande onderwijsstructuren met de stad via stadslabs en wijkgericht werken. Studenten brengen wijken letterlijk in kaart en vormen leergemeenschappen. Zij bouwen gezamenlijk aan het ‘datafundament’ van hun stad en bedienen daarmee diverse partners, van aannemersbedrijven tot Go Ahead Eagles. Saxion en de gemeente Deventer hebben een liaison aangesteld die de verbindingen coördineert en borgt.
- Leiden zet in op Leiden Kennisstad, één paraplu waaronder initiatieven vallen, waaronder Leren met de stad als Leidse CDKM-invulling. Studenten leren van echte ervaringen in de stad en bereiden zich zo voor op hun toekomstige carrière. Samen met docenten, onderzoekers en partners gebruiken zij hun kennis en vaardigheden om maatschappelijke kwesties aan te pakken, waar organisaties in de stad en bewoners rechtstreeks van profiteren. De samenwerking is onlangs verankerd voor vier jaar, met als uitdaging de structurele inbedding in regulier onderwijs. Diverse grensgemeenten hebben zich gemeld om van deze aanpak te leren.
- Limburg heeft een vijftal urban living labs ontwikkeld waarin vijf steden samenwerken aan complexe opgaven zoals vergrijzing en demografische krimp. Het programma Limburg UniverCity bouwt aan een methodologisch sterk onderheid en daarmee schaalbaar interregionaal ecosysteem. Kennisinstellingen, gemeenten en partners vormen zo in de hele provincie een kennisruggengraat die beleid en uitvoering verbindt. De aanpak is contextgericht – one size doesn’t fit all – en is een enorme multiplier gebleken voor het inpluggen van en synergie bevorderen tussen bestaande netwerken en nationale programma’s.
Reacties op de tafelgesprekken
Van de diverse tafels, werd het belang van eigenaarschap en terugkoppeling benadrukt: geef bewoners en studenten een stem en laat zien wat er met hun inzet gebeurt. Ook werd gewezen op het benutten van bestaande netwerken om kennisdeling te versterken en op de belangrijke rol die mbo-instellingen, hogescholen en universiteiten hebben bij het leveren van kennis voor en mét de samenleving. Verder kwam de oproep om een balans te vinden tussen korte projecten en lange programmalijnen, inclusief middelen en mensen, zodat samenwerking duurzaam kan worden ingebed.
Gezamenlijke reflectie van de opdrachtgevende ministeries
Heidi Boussen, directeur Hoger Onderwijs & Studiefinanciering (OCW), onderstreepte dat het netwerk leeft: “Van heinde en ver komen bestuurders naar dit diner – dat bewijst dat universiteiten en hogescholen verbonden zijn met de samenleving.” Ze pleitte voor het benutten van het Comenius Netwerk om kennis duurzaam te verankeren en waarschuwde voor onderzoeksmoeheid in wijken: de hele keten moet klaar zijn voor onderzoeksactiviteiten. Volgens Boussen is er nu, na negen jaar opbouw, een stevige infrastructuur en voedingsbodem om door te gaan.
Michel Visser, directeur Bestuur, Financiën en Regio’s (BZK), benadrukte de kracht van City Deals: samen weet je meer en kom je op nieuwe ideeën. Hij wees op het belang van lange lijnen en borging, met als voorbeeld het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, waarin CDKM-partners zich langdurig kunnen verbinden.
Door de keynotes, voorbeelden uit de steden, tafelgesprekken en reflecties, is wel duidelijk dat dit diner daadwerkelijk pensant was. De luidste ovatie van de avond was gericht aan de studenten van het ROC voor hun prachtige gastvrije en culinaire omlijsting van de avond.
Op naar de toekomst
De avond werd afgesloten met een oproep: blijf elkaar opzoeken, maak vervolgafspraken en benut de opgebouwde infrastructuur. Want één ding is duidelijk: de beweging die CDKM in gang heeft gezet, verdient een toekomst.