Ben jij beleidsmaker, bestuurder, docent, onderzoeker of student? Of heb je simpelweg interesse in innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken? Mis dan de allerlaatste Kennisdelingsdag van de City Deal Kennis Maken (CDKM) niet. Deze zomerse editie vindt plaats in Wageningen, dat tevens het Netwerk Kennissteden Nederland voorzit.

We maken er een feestelijke dag van, gevuld met lezingen en interactieve workshops. Ook zijn er lunch-excursies waarbij je een kijkje achter de schermen krijgt bij bijzondere Wageningse samenwerkingen tussen stad, universiteit en publieke partners. De dag is bedoeld voor iedereen binnen het CDKM‑netwerk én voor iedereen daarbuiten die geïnteresseerd is in onderwijs- en onderzoeksinnovatie. Een mooie gelegenheid om elkaar te ontmoeten, kennis uit te wisselen, nieuwe ideeën op te doen en terug te blikken op 10 jaar City Deal Kennis Maken.

Aanmelden

Deelname is gratis, maar inschrijving is verplicht. Registreer je hier en zorg dat je erbij bent!

We kijken ernaar uit om je te verwelkomen voor een dag vol kennis, inspiratie en waardevolle connecties!

Locatie

Plenaire opening 10:00-10:45: Aurora – campus Wageningen; Vijfde Polder 1, 6708 WC Wageningen

Deelsessies en Netwerkborrel 11:00-17:30: Forum gebouw; Droevendaalsesteeg 2, 6708 PB Wageningen

Tijdschema

• 09:30 – 10:00 Inloop en ontvangst
• 10:00 – 10:45 Plenaire opening met o.a. burgemeester Floor Vermeulen en rector WUR, Carolien Kroeze
• 11:15 – 12:30  Deelsessies ronde 1
• 12:30 – 15:00 Lunch en excursies – Op de fiets de stad in
• 15:00 – 16:15  Deelsessies ronde 2
• 16:15 – 17:30  Feestelijke afronding City Deal & Netwerkborrel

Opening

• Opening en welkom door burgemeester van Wageningen en Voorzitter Netwerk Kennissteden Nederland, Floor Vermeulen
• Panel gesprek over CDKM-Wageningen
• Het Landelijke CDKM-netwerk en dagprogramma.

Deelsessies

Opbrengsten Transdisciplinary Learning Trajectory
Het professionaliseringstraject voor docenten rondom transdisciplinair onderwijs in Wageningen loopt inmiddels een jaar. Tijdens deze sessie delen we de opzet van het traject, de ervaringen van deelnemers en de belangrijkste opbrengsten tot nu toe. Daarnaast gaan we graag met jullie in gesprek over kansen en verbeterpunten voor een volgende ronde van het traject.
Gegeven door: Anke Swanenberg (WUR)

Samen bouwen aan lokale opgaven, lessen en uitdagingen uit Leerecosysteem Wageningen
Hoe creëer je een sterk leer-ecosysteem waarin stad/regio en de onderwijsinstelling(en) samen leren, krachten bundelen en impact vergroten? Kenmerkend aan de Wageningse aanpak is de drijfkracht vanuit de inwoner, waarvoor de betrokken lokale bibliotheek en de lokale inwoners- en impactorganisatie een belangrijke rol spelen. In deze interactieve sessie delen we  hoe er mooie dingen zijn ontstaan en welke lessen er zijn geleerd. Ook willen we je laten ervaren hoe dit gaat in de praktijk: door in een rol te stappen van één van de organisaties en mee te denken over actuele uitdagingen en activiteiten van het leer-ecosysteem Wageningen.
Gegeven door: Saskia Leenders-Pellis (trajectleider – CDKM, WUR)

What if…? Wat als…?
CDKM Arnhem maakte de Podcast ‘Hier klopt iets’: geanimeerde gesprekken met enthousiaste Arnhemse docenten, makers, bestuurders die werken aan onderwijs en leren voor een levendige en duurzame stad en toekomst. Op 16 juni jl. lanceerden we het CDKM magazine Leren in met en voor Arnhem met inspirerende verhalen, methodieken, lees- en luistertips en poëzie. Twee vormen waarin we het gedachtengoed van CDKM Arnhem uitdragen. In de ‘What if…? Wat als…?’- workshop gaan we op basis van podcast- en magazinefragmenten aan de slag. We openen samen talloze nieuwe mogelijkheden in het denken over onderwijs, samenwerking in de stad en samen leven, op een speelse en creatieve manier. Je neemt het magazine en een tastbare herinnering mee naar huis.
Hier klopt iets. Merk jij het ook?
Gegeven door: Henrike Gootjes (ArtEZ) Saskia Weijzen en Annemieke Peeters (HAN)

Ontwerpen van transdisciplinaire curricula                   
Interdisciplinair en transdisciplinair leren worden steeds vaker gezien als essentieel voor de voorbereiding van studenten op complexe maatschappelijke problemen. Deze uitdagingen vereisen dat studenten over disciplinegrenzen heen werken, omgaan met onzekerheid en meerdere perspectieven integreren. Het ontwikkelen van dergelijke competenties is echter lastig binnen één enkele vak. In deze workshop gaan we in op hoe interdisciplinair en transdisciplinair leren van vakniveau naar curriculumniveau kan worden verbonden. We delen verschillende benaderingen en voorbeelden en dagen je uit je deale transdisciplinaire curriculum te ontwerpen voor je eigen opleiding.
Gegeven door: Anne Velthorst en Roos Kohler (WUR).

Elkaar vinden in de samenwerking: natuurinclusieve aanpak
Natuurinclusief onderwijs en onderzoek biedt methoden om in gesprek te kunnen gaan over waarden, wereldbeelden en relatie met de omgeving; heel waardevol  in een multi-stakeholder setting, zodat oplossingen maar ook conflicterende perspectieven begrepen kunnen worden vanuit een dieperliggende laag, die vaak wordt overgeslagen in processen. Daarin zijn de oefeningen vaak meer dan cognitief, waardoor het gesprek persoonlijker en verbindend wordt.
Gegeven door: Louise van der Stok (WUR)

De maatschappij in les, onderzoek en beleidsproces met de Visual Problem Appraisal
De Visual Problem Appraisal (VPA) is een innovatief onderwijsconcept waarmee via gefilmde videoportretten een maatschappelijke opgave vanuit verschillende perspectieven en belanghebbenden belicht wordt, bijvoorbeeld rondom riviermanagement van de Nederlandse Rijntakken en vergroening en klimaatadaptatie in de tuin. Het brengt de maatschappij de les, het onderzoek of het beleidsproces in en biedt zo een veilige leeromgeving om de complexiteit van een opgave, en mogelijke oplossingen, samen te verkennen. In deze interactieve sessie maken deelnemers kennis met de methode en verkennen we samen de toekomst van VPA.
Gegeven door: Ilse Ronner en Bernadette van Heel (Hogeschool van Hall Larenstein)

Lessen uit Project Wageningen 2120. Kennisinstellingen en lange termijn gemeentebeleid
Hoe ziet je stad er over honderd jaar uit? De 22e eeuw klinkt nog ver weg. Toch maken we nu al elke dag keuzes waarmee we die verre toekomst vormgeven. Onder de paraplu van de Stadsagenda hebben WUR onderzoekers nauw samengewerkt met de gemeente Wageningen voor de visie Wageningen 2120. Verdere samenwerking tussen WUR en Wageningen is hard nodig om van deze 2120-visie werkelijkheid te maken. Dat gaat niet vanzelf. Hoe zorgen we dat overheid, onderzoek ern  onderwijs  samen gaan werken aan een duurzame toekomst? Hoe kan je als kennisinstelling gemeente samen lange termijn toekomst beleid maken?
Gegeven door: Flore Bijker (WUR)

Van CDKM naar gemeentebeleid 
Omschrijving volgt

Excursies en lunch op locatie

Excursie: Inwoners en het leerecosysteem
Kenmerkend aan de Wageningse aanpak is de drijfkracht vanuit de inwoner, waarvoor de bblthk en impactorganisatie Thuis een belangrijke rol spelen. Tijdens deze excursie laten we enkele van de inwonersinitiatieven en uitkomsten zien en brengen we een bezoek aan de bblthk en de cultuurwerkplaats.
Gegeven door: Eva van Wissen (bblthk) samen met Eva Thuijsman (thuiswageningen) en Margit Melse (thuiswageningen)

Excursie: Freedom Tours en Wageningen Explorer
Freedom Tours Wageningen is een initiatief voor de co-creatie van rondleidingen geïnspireerd op het succes van projecten zoals  Migrantour Utrecht en de zelfstandig te ondernemen Wageningen Decolonial Tour. Dit project is gelanceerd door studenten en stafleden van WUR van de leerstoelgroep Culturele Geografie en het MSc-programma Tourism, Society & Environment. Tijdens deze excursie gaan we in op het co-creatie proces en ga je de tour  zelf ervaren.  Voortbouwend op Wageningens erfgoed als bevrijdingsstad van de Tweede Wereldoorlog, verkennen we de veranderende betekenis van vrijheid vandaag de dag. We onderzoeken hoe de betekenis van vrijheid zich vandaag de dag ontwikkelt en belichten zowel de uitdagingen als de initiatieven die werken aan inclusie en het beschermen van rechten in de stad.
Gegeven door: Meghann Ormond (WUR)

Excursie: Duurzaam voedselsysteem en circulair bij Nu De Toekomst
In deze excursie zoomen we in op de thema’s duurzaam voedselsysteem en circulair. Deze thema’s komen mooi tot uiting bij Bij Stichting Nu De Toekomst. Bij Nu De Toekomst bouwen we aan een bruisende, inclusieve gemeenschap in de wijk de Nude en Wageningen.

Duurzaam voedselsysteem:
Met behulp van subsidies en de crowdfunding hebben wij een professionele (HACCP) keuken gerealiseerd, Wij geloven dat een gedeelde keuken niet alleen gezond eten toegankelijker maakt, maar ook de sociale banden versterkt en een duurzaam voedselsysteem in onze stad bevordert.De keuken staat open voor start-ups, lokale cateraars, voedselinitiatieven / producenten, kookworkshops en hobby chefs.

Circulair; De Deelwerkplaats als circulair ambachtscentrum:
De Deelwerkplaats is een open werkplaats waar (buurt)bewoners samen repareren, maken en upcyclen.Ons Circulair Ambachtscentrum inspireert tot ander gedrag: bewuster consumeren, langer gebruiken en samen verantwoordelijkheid nemen voor materialen én voor elkaar.
Gegeven door: Amarins De Vries (NuDeToekomst) en Ruben Drabbels (Voedsel toekomst)

Excursie: Samenwerken aan lokale Biodiversiteit
In deze excursie gaan we in op het thema biodiversiteit. We laten zien hoe WUR en studenten bijdragen aan de biodiversiteits agenda van de gemeente. Er zal over verschillende initiatieven en studenten in lokale vraagstukken worden verteld en rondgeleid. Ook gaan we daadwerkelijk de natuur in onder begeleiding van een student/onderzoeker.
Gegeven door: Marieke Dijkstra (Gemeente Wageningen)

De City Deal Kennis Maken wordt uitgevoerd in opdracht van de ministeries van OCW en BZK, Agenda Stad, Regieorgaan SIA, Netwerk Kennissteden Nederland, Vereniging Hogescholen en Universiteiten van Nederland.

Mede namens de Wageningse partners: Gemeente Wageningen, Wageningen University & Research, Regio Foodvalley, Thuis, de bblthk, graag tot 29 juni!

Podcastserie Over AI in de Stad

In deze podcastserie voert Jan-Willem Wesselink (programmamanager van de City Deal Over AI) gesprekken met partners in de City Deal. De gesprekken worden opgenomen tijdens de City Deal Dagen en het live publiek, bestaande uit andere City Deal partners, krijgt de gelegenheid om vragen te stellen. We praten over de reden waarom partners meedoen aan de City Deal. Hoe ze nu al bezig zijn met AI en wat ze hopen dat de City Deal oplevert. Luister mee en ontdek wat we in de City Deal Over AI doen.

Luister hier de eerste afleveringen op Spotify. Later is deze serie ook te beluisteren via Podimo en Apple Podcasts.

Op 3 december kwamen meer dan 70 vertegenwoordigers uit 27 steden bijeen in het feestelijk versierde opleidingsrestaurant van ROC Mondriaan voor het Diner Pensant van de City Deal Kennis Maken (CDKM). Deze tweejaarlijkse traditie brengt burgemeesters, bestuurders, studenten en kennisinstellingen letterlijk samen aan tafel om kennis te delen en vooruit te kijken. Dit jaar vierden we het negenjarig bestaan van CDKM en verkenden we toekomstscenario’s na afloop van de huidige subsidieronde. Studenten van het ROC verzorgden een prachtig diner, omlijst door inspirerende bijdragen van partners en voorbeelden uit steden als Amsterdam, Deventer, Leiden en Limburg. Hun verhalen lieten zien hoe de stad als rijke leeromgeving maatschappelijke opgaven versnelt wanneer gemeenten, onderwijs en samenleving samenwerken.

Het Comenius Netwerk bestaat uit ruim 600 onderwijsvernieuwers die verenigd zijn in learning communities, de zogenaamde Circles. Comenius bestuurslid Aldo van Duivenboden kondigde een bijzondere krachtenbundeling aan: de onderwijsvernieuwers van het Leernetwerk Brede Vaardigheden en CDKM kunnen zich aansluiten bij de Circles, zonder de formele voordracht die gebruikelijk is. Geïnteresseerden kunnen zich melden bij de secretaris van het Comenius Netwerk.

Regieorgaan SIA verkent met het Netwerk Kennissteden Nederland en de andere CDKM-partners hoe dit netwerk van gemeenten en hun kennisinstellingen zich verder kan ontwikkelen. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van huidige netwerken, subsidiemogelijkheden en nationale programma’s. Daarnaast ontwikkelt SIA nieuwe subsidieprogramma’s die gericht zijn op multilevel samenwerking in Living Labs en op landelijke kennisdeling tussen regionale ecosystemen. Deze passen goed in het verlengde van de CKDM. In de loop van 2026 volgt meer informatie.

Voorbeelden

Tijdens het diner kwamen ook de uitdagingen en kansen aan bod. Hoe borgen we het CDKM-DNA? Hoe versterken we de verbinding tussen mbo, hbo en wo? Inspirerende voorbeelden passeerden de revue:

Door de keynotes, voorbeelden uit de steden, tafelgesprekken en reflecties, is wel duidelijk dat dit diner daadwerkelijk pensant was. De luidste ovatie van de avond was gericht aan de studenten van het ROC voor hun prachtige gastvrije en culinaire omlijsting van de avond.

Op naar de toekomst

Kennis delen op een plek waar ooit levens werden gered? Tijdens de landelijke kennisdelingsdag van de City Deal Kennis Maken (CDKM) op 7 november in Enschede kon het. In Connect-U, het voormalige ziekenhuis van Enschede, dat tegenwoordig dienst doet als bruisende stadscampus, kwamen medewerkers van onderwijsinstellingen, gemeenten én studenten bij elkaar om te leren door te doen. 

Dit thema van de dag, ‘leren door te doen’, werd letterlijk genomen door dagvoorzitters Wiro Kuipers en Ayesha Trip, studentenambtenaar bij het ROC van Twente en Gemeente Enschede. Ze begonnen de bijeenkomst met een creatieve oefening: met bollen wol werden de deelnemers aan elkaar verbonden, een symbolisch web van kennis en samenwerking. “Weven is wat Enschede groot heeft gemaakt,” aldus Kuipers. “en nu weven we niet langer textiel, maar kennis en verbinding.” 

Stad van kennis, kunst en karakter 

Burgemeester Roelof Bleker verwelkomde de deelnemers met trots. “Enschede is een stad van kennis, kunst en karakter,” zei hij. “We zoeken de grenzen op, en gaan eroverheen. Letterlijk, in samenwerking met partnersteden in Duitsland, zoals Münster en Gronau.”  

Hij nam het publiek mee in de rijke geschiedenis van de stad, die in 2025 precies 700 jaar bestaat. De lokale textielindustrie, ooit de motor van de Twentse economie én verantwoordelijk voor een kwart van de Nederlandse BNP, heeft plaatsgemaakt voor een sociaal weefsel van samenwerking en innovatie. Als treffend voorbeeld noemt Bleker het project waarin 1800 scholieren en studenten in de stad met behulp van AI korte filmfragmenten maakten over de geschiedenis van Enschede. In samenwerking met studenten zijn deze clips omgezet tot een grote historische film. “Dat is pas kennis delen,” aldus Bleker. 

Na de vuurwerkramp in 2000 leerde Enschede letterlijk opnieuw bouwen, vertelt hij. In de wijk Roombeek mochten bewoners zelf hun huizen ontwerpen en realiseren, als een van de eerste wijken in ons land kreeg het glasvezel en de beek is bovengronds teruggebracht. “We hebben geleerd van het verleden. Roombeek is nu een voorbeeld van hoe een stad zichzelf kan heruitvinden.” 

De burgemeester benadrukt verder hoe onderwijsinstellingen en ondernemers in Enschede nauw samenwerken. Met de Universiteit Twente als enige campusuniversiteit van Nederland, in samenwerking met Saxion, ROC van Twente en ArtEZ, bloeit de stad als kennisecosysteem. “We willen die samenwerking de komende jaren verder bestendigen,” zegt Bleker. 

Toekomst van de City Deal 

Maar er hing in Enschede ook een prangende vraag boven de dag: wat gebeurt er met de City Deal Kennis Maken nu de huidige subsidieronde medio 2026 afloopt? Alex Verkade, stuurgroeplid namens Regieorgaan SIA, bracht goed nieuws. De opgebouwde kennis en netwerken blijven behouden. “We hebben iets moois opgebouwd dat we niet zomaar verloren willen laten gaan,” zei hij. De samenwerking krijgt een vervolg via het Comenius Netwerk, waar de kennis van betrokken docenten en onderzoekers wordt geborgd. Daarnaast kijkt Regieorgaan SIA naar nieuwe financiën om bestaande netwerken binnen de City Deal door te ontwikkelen. Wat we nu belangrijk vinden, is dat er in elke stad iemand blijft die aan het werk kan, om het netwerk daar levend te houden.” 

Zijn dagdroom voor over vijf jaar is dat de manier van samenwerken uit de City Deal tussen onderwijsinstellingen en de stad iets vanzelfsprekends is geworden en er voor studenten een rijke leeromgeving is ontstaan. “Studenten leren dan niet alleen binnen de muren van hun instelling, maar midden in de samenleving, aan echte opgaven in hun stad.” 

Wat de City Deal heeft bereikt laat Verkade nog even zien in een infographic. Sinds 2017 hebben 20 gemeenten, 13 universiteiten, 24 hogescholen, 17 mbo-instellingen en ruim 25.000 studenten samengewerkt aan talloze projecten in allerlei vormen. Van stadslabs, learning communities, buurtcampussen en innovatiehubs tot wijkaanpakken. Kuipers sloot aan met een optimistische noot: “We zitten op de pieken van ons kunnen. Nu is het tijd om te oogsten.” 

Samen leren, samen mens zijn 

Na het plenaire deel verspreidden de deelnemers zich over een aantal parallelsessies. In één van de eerste sessies vertelden Natascha Kuipers en Monique Booijink van Saxion over hun werk binnen Learning Communities, betekenisvolle leergemeenschappen waarin studenten, docenten en professionals samen maatschappelijke vraagstukken aanpakken. 

Hun boodschap: ‘Hou ruimte voor wat raakt.’ Saxion droomt namelijk van een hogeschool als levende gemeenschap, waar leren, samenleven en mens-zijn samenvallen. Dat krijgt onder meer vorm in de Learning Community Recht, Veiligheid en Welzij. Hierin werken studenten bijvoorbeeld samen met ervaringsdeskundigen aan thema’s als grensoverschrijdend gedrag. Door ruimte voor persoonlijke ervaringen te bieden onstaat een onderstroom, vertelt Kuipers. “Juist in die onderstroom kom je elkaar écht tegen.”  

Een actueel thema op de hogeschool is polarisatie. Uit intern onderzoek blijkt dat 80 procent van de Saxion-docenten zich niet goed toegerust voelt om met polarisatie om te gaan. Daar willen Booijink en Kuipers verandering in brengen. De methode, SST-learning (systemisch, traumasensitief en transdisciplinair leren) moet helpen om onderwijs menselijker en veerkrachtiger te maken. De deelnemers van de sessie krijgen een voorproefje van deze methode door actief mee te doen: leren door te doen.  

Studenten bouwen aan een leefbare stad 

In een andere zaal vertelt Meike Heijenk, liaison tussen hogeschool Saxion en de gemeente Deventer, over de succesvolle Leergemeenschap Leefbare Stad Deventer. Daar zetten jaarlijks zo’n 500 studenten hun kennis en creativiteit in voor hun eigen stad. Ze werken aan projecten in de binnenstad, op bedrijventerreinen en in wijken zoals Keizerslanden en Rivierenwijk. “We begonnen ooit met 200 studenten,” vertelt Heijenk. “Nu doen er meer dan 1200 mee. Dat zegt iets over de kracht van samen leren met de stad.” 

Studenten vertelden hoe ze de stad als leeromgeving ervaren en hoe hun projecten, van duurzaamheid tot sociale cohesie, tastbare resultaten opleveren. 

Nieuwe vormen van leren en waarderen 

In een andere sessie staat het erkennen van leerervaringen centraal. Cruciaal voor een netwerk dat zoveel organiseert en vernieuwt binnen en buiten bestaande curricula. Rob van der Werff (SURF) en Bram van der Kruk (HvA & Npuls) vertellen over Edubadges en microcredentials: digitale certificaten waarmee studenten en professionals kunnen aantonen wat ze hebben geleerd, ook buiten het formele curriculum. Zo wordt kleinschalig, flexibel onderwijs met maatschappelijke relevantie beter zichtbaar en gewaardeerd en komt een Leven Lang Ontwikkelen binnen handbereik. 

Opstellen van effectieve Learning Communities in het ecosysteem van hogescholen 

Tijdens de sessie van Bastienne Bernasco (Senior lecturer Saxion en PD-kandidaat) leerden we hoe er bij Saxion de beweging van projectonderwijs naar collectief, interdisciplinair en gelijkwaardig leren in learning communities ten dienste van de SDG’s gewerkt wordt. Zo’n 30 LC’s worden per semester in een zorgvuldig samenspel met stakeholders opgesteld. Tijdens deze workshop maakten deelnemers een opstelling voor een learning community waarmee een maatschappelijk thema, leefbare stad, werd uitgewerkt.

Leren door te doen: van creathon tot gamelab 

Tijdens de lunch trokken de deelnemers de stad in voor een reeks inspirerende excursies. In het DesignLab van de Universiteit Twente vertelde Tim Jongman (Novel-T) over de creathons, creatieve hackathons waarin studenten, bedrijven en overheden in één dag werken aan maatschappelijke uitdagingen. “In een pressure cooker van een dag ontstaan de meest verrassende oplossingen,” aldus Jongman. Zo ontwikkelden studenten tijdens een Watercreathon bijvoorbeeld een slimme regenton, een ton die zichzelf leegt bij naderend noodweer dankzij koppeling aan Buienradar. De innovatie is inmiddels opgepikt door bedrijven. 

Ook bij AKI ArtEZ en Gamelab Oost konden deelnemers ervaren hoe leren door te doen werkt. In het BioLab experimenteerden studenten met levende materialen en ecologische thema’s, terwijl bij Gamelab Oost creatieve workshops lieten zien hoe spelontwerp kan bijdragen aan samenwerking en inzicht in maatschappelijke kwesties. 

Daarnaast konden deelnemers naar het TETEM Fablab toe gaan. Tetem is een ontwikkelinstelling voor digitale cultuur in Enschede. Vanuit die rol onderzoeken we hoe technologie kan helpen de toekomst vorm te geven.Deelnemers bouwden samen aan een AR-wereld die laat zien hoe we willen leren, wonen en samenwerken – een creatieve manier om in dialoog te gaan over de wereld van morgen.

Impact maken en meten 

Terug in Connect-U stond de tweede sessieronde in het teken van impact. Onderzoekers Chantal Velthuis, Janina den Hertog en Angela Rijnhart presenteerden de voorlopige Impact Tool, ontwikkeld binnen ChallengeLAB. Daarmee willen ze zichtbaar maken welke maatschappelijke én persoonlijke impact leerprojecten daadwerkelijk hebben. 

Naast de Sustainable Development Goals (SDG’s) moeten we bij impact ook kijken naar de Inner Development Goals (IDG’s), stellen ze, de persoonlijke vaardigheden die nodig zijn om duurzame verandering te realiseren. “Impact gaat niet alleen over cijfers,” aldus Velthuis, “maar over de groei van mensen.” 

Verder deelde Jamila Blokzijl van DesignLab UT tien ‘gouden regels’ voor durf en collectieve verbeeldingskracht in haar sessie Èn door >>> Pleidooi voor durf en collectieve verbeeldingskracht 

In de hal en tijdens de sessie “Ontwikkelen als student: zelf een auto op zonne-energie bouwen!” konden bezoekers nog een blik werpen op de zelfgebouwde zonneauto van het Solar Team Twente. Twintig studenten van de UT en Saxion bouwden het voertuig en behaalden er in Australië een tweede plek mee tijdens de World Solar Challenge. Een ultiem voorbeeld van leren door te doen, aldus de trotse studenten. 

De kracht van taal 

Maar om te leren door te doen, moet je wel dezelfde taal spreken. De dag eindigde dan ook met een indrukwekkende keynote lezing van schrijver en columnist Özcan ‘Eus’ Akyol over hoe taal zijn leven heeft veranderd. Als kind van analfabete ouders groeide hij op met een taalachterstand. “Taal heeft mijn leven gered,” zei hij. Door zijn eigen zoektocht ontdekte hij hoe taal sociale scheidslijnen kan versterken.  

Hij pleitte voor meer aandacht voor taal, vooral in het mbo. Zijn boodschap aan de zaal was helder: “Geef jongeren het gevoel dat ze iets te zeggen hebben. Daar wordt iedereen beter van.” 

Wat de kennisdelingsdag in Enschede maar weer eens liet zien, is dat de toekomst van leren niet in boeken alleen ligt, maar in verbinding, verbeeldingskracht en durf om te doen. En vooral in bijzondere samenwerkingen die verder gaan dan de muren van disciplines, instellingen en zelfs de grenzen van de stad.  

Nieuwsgierig naar de presentaties van de sprekers en naar de foto’s van de dag? Deze zijn hier te vinden. 

Fotografie: ©Moekotte Media

Ben jij beleidsmaker, bestuurder, docent, onderzoeker of student? Of heb je simpelweg interesse in innovatieve oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen? Mis dan de Kennisdelingsdag van de City Deal Kennis Maken niet!

We zijn te gast bij Connect-U, het bruisende hart van samenwerking in Enschede. Van 10:00 tot 18:00 uur bieden we een rijk programma met sprekers, deelsessies, excursies en workshops. Het thema van de dag is Leren door te doen! De dag wordt geleid door dagvoorzitter Wiro Kuipers, die ons meeneemt langs vernieuwende initiatieven.

Locatie
Connect-U
Ariënsplein 1, 7511 JX Enschede

Tijdschema

• 09:30 – 10:00 Inloop en ontvangst
• 10:00 – 10:50 Plenaire opening met o.a. burgemeester Roelof Bleeker
• 11:00 – 12:15 Deelsessies ronde 1
• 12:30 – 15:00 Lunch en excursies
• 15:00 – 16:15 Deelsessies ronde 2
• 16:20 – 16:45  Keynote: Özcan Akyol – over het serieus betrekken van jongeren bij maatschappelijke thema’s.
• 16:45 – 18:00 Netwerkborrel

Opening

• Opening en welkom door dagvoorzitter Wiro Kuipers
• Burgermeester van Enschede, Roelof Bleeker: Openingswoord over verbinding van het onderwijs en samenwerken in de stad
• CDKM toekomst perspectief
• Het Landelijke CDKM-netwerk en dagprogramma.

Deelsessies ochtend

Opstellen van effectieve Learning Communities in het ecosysteem van hogescholen: Bij Saxion maken we de beweging van projectonderwijs naar collectief, interdisciplinair en gelijkwaardig leren in learning communities ten dienste van de SDG’s. Zo’n 30 LC’s worden per semester door een zorgvuldig samenspel met stakeholders opgesteld. In deze workshop maken deelnemers een opstelling voor een learning community waarmee een maatschappelijk thema, leefbare stad, wordt uitgewerkt. Deelnemers ervaren hoe deze kritische fase in de cyclus van een LC kan bijdragen aan maximale impact. Door Bastienne Bernasco (Senior lecturer Saxion en PD kandidaat).

Leergemeenschap Leefbare Stad Deventer: Benieuwd hoe onderwijs, overheid en samenleving in Deventer samen optrekken om de stad leefbaarder te maken? In deze deelsessie duiken we in de aanpak van Deventer en laten we zien hoe we hier een krachtige leergemeenschap hebben opgebouwd rond het thema ‘leefbare stad’. Van Stadscampus de Kien tot bedrijventerreinen en wijken: we werken gebiedsgericht. En dat gebeurt op grote schaal, ieder half jaar zetten zo’n 500 studenten hun talenten in voor Deventer! Studenten vertellen je hoe zij de stad ervaren als leeromgeving, en ontdek hoe deze samenwerking zorgt voor duurzame verbindingen én tastbare resultaten. Door Meike Heijenk (Projectleider & Liaison, Saxion en de gemeente Deventer) en een aantal studenten.

Edubadges en Microcredentials: Deze sessie staat in het teken van het erkennen en waarderen van leerervaringen via Edubadges en microcredentials. Edubadges is het platform voor digitale certificaten in het Nederlandse onderwijs. Het platform maakt het eenvoudig voor samenwerkingen om leerresultaten zichtbaar te maken. Binnen het Npuls-programma worden afspraken ontwikkeld om microcredentials arbeidsmarktwaarde te geven. Ze worden via hetzelfde platform uitgegeven en maken kleinschalig, gecertificeerd onderwijs mogelijk. Dit draagt bij aan het Leven Lang Ontwikkelen-aanbod van onderwijsinstellingen. In deze sessie wordt er getoond hoe het platform werkt en op welke manieren samenwerkingsverbanden makkelijk gebruik kunnen maken van het platform en wordt er gekeken naar de ontwikkelingen van de microcredential in Nederland en Europa. Door Rob van der Werff (SURF) en Bram van der Kruk (Npuls).

Ruimte voor wat raakt: samen leren, samen mens zijn in betekeniscommunities: De droom: een hogeschool als levende gemeenschap van betekenis, waar leren, samenleven en samen mens-zijn samenvallen. Onderwijs draagt hier bij aan maatschappelijke veerkracht en het herstel van vertrouwen door dialoog, samen leren, werken, innoveren en menselijkheid. In de Learning Community Recht, Veiligheid en Welzijn leren studenten, docenten, professionals en ervaringsdeskundigen systemisch, traumasensitief en transdisciplinair samen. Ervaar en denk mee over hoe samen leren, samenleven en samen mens-zijn één geheel vormen en hoe we dit verder kunnen brengen. Door Natascha Kuipers (Systemisch onderwijsvernieuwer & versterker van learning communities, Projectleider LC Recht, Veiligheid en Welzijn lid innovatiehub Saxion) en Monique Booijink (lectoraat Weerbare Democratie, Saxion)

Excursies en lunch op locatie

Excursie: Designlab van Universiteit Twente (Creathons in het onderwijs): Ontdek hoe een creathon overheden, bedrijven, onderwijs en studenten samenbrengt op maatschappelijke thema’s. In deze excursie laten we zien hoe een creathon in het curriculum kan worden ondergebracht en leren door te doen concreet kan worden. Na een introductie gaan jullie daarna zelf aan de slag met de eerste stap binnen een creathon op basis van challenge based learning en het lean business model canvas.

Excursie naar AKI Artez: BioLAB (How not to look like a human): Een artistiek onderzoeksprogramma dat experimenteert met het werken met levende lichamen terwijl ecologische vraagstukken aan bod komen. We introduceren de deelnemers in de centrale onderzoeksvragen van het programma door te focussen op het herdefiniëren van de menselijke positie en de relatie met meer-dan-menselijke lichamen. Via praktijkgerichte ontmoetingen delen we tools en lichaamspraktijken om te ontleren en te vervreemden, met als doel het oefenen van multispecies-vormen van zorg. Deze workshop zal in het Engels worden verzorgd. 

Excursie naar Stichting Gamelab Oost (De Kracht van Serious Games: Van Idee tot Ervaring)
Bij Stichting Gamelab Oost leren we door te doen en door te testen of onze ideeën echt werken. In deze workshop vertellen we kort hoe wij serious games ontwikkelen met studenten van verschillende opleidingen, culturen en achtergronden. Daarna wordt het interactief: deelnemers gaan zelf aan de slag in een creatieve oefening rond spel en leren. Zo ervaar je hoe spelontwerp kan bijdragen aan inzicht en samenwerking bij maatschappelijke vraagstukken.

Excursie naar het TETEM Fablab (AR als denk- én maaktool)
Tetem is een ontwikkelinstelling voor digitale cultuur in Enschede. Vanuit die rol onderzoeken we hoe technologie kan helpen de toekomst vorm te geven. In deze workshop gebruiken we AR als denk- én maaktool. Deelnemers bouwen samen aan een AR-wereld die laat zien hoe we willen leren, wonen en samenwerken – een creatieve manier om in dialoog te gaan over de wereld van morgen.

Deelsessies middag

Impact maken – impact meten: Welke impact hebben transdisciplinaire samenwerkingen écht—op jezelf, op de samenwerking en op maatschappelijke vraagstukken? Binnen ChallengeLAB onderzochten we hoe verschillende stakeholders impact interpreteren en welke impact direct betrokkenen in het onderwijs ervoeren. In deze workshop delen we onze eerste bevindingen en gaan we met jullie in gesprek over wat impact betekent. Samen verkennen we hoe impact zichtbaar en meetbaar wordt passend bij ieders beelden en wensen, met als doel een tool te ontwikkelen die impact kan meten én versterken. Door Chantal Velthuis (hoofdonderzoeker Blended leren Lectoraat Innovatief en Effectief Onderwijs), Janina den Hertog (hoofdonderzoeker Innovatieve Leerarrangementen, Lectoraat Innovatief en Effectief Onderwijs) en Angela Rijnhart (Strategisch adviseur, Gemeente Enschede).

Èn door >>> Pleidooi voor durf en collectieve verbeeldingskracht: Studenten in de Twentse regio die samen werken aan maatschappelijke vraagstukken: Een ambitieus initiatief van ChallengeLAB Twente waarmee successen zijn geboekt, en net zo goed ‘leermomenten’. Hoe zit dat bij jouw organisatie? In dit uurtje sta je niet in de strafhoek, maar nodigen we je uit juist op tafel te staan, en ook jouw ervaringen te delen. Als resultaat van deze sessie nemen wij 10 gouden regels mee als richtlijnen voor gezamenlijke vooruitgang. Door Jamila Blokzijl (Concept developer bij DesignLab UTwente).

Van tijdelijke deal naar duurzame samenwerking: businessmodellen voor blijvende waarde: De City Deal Kennis Maken heeft de afgelopen jaren talloze waardevolle samenwerkingen tussen kennisinstellingen, gemeenten en maatschappelijke partners opgeleverd. Maar hoe kunnen deze initiatieven voortleven nu de City Deal als instrument stopt? In deze interactieve workshop verkennen we hoe business model thinking kan helpen om samenwerkingen toekomstbestendig te maken. Met behulp van recent ontwikkelde, praktische tools onderzoeken we samen welke waarde deze samenwerkingen creëren, voor wie, en hoe die waarde duurzaam georganiseerd kan worden. Deelnemers krijgen concrete handvatten om hun eigen samenwerkingsverband te herontwerpen tot een levensvatbaar en veerkrachtig model voor blijvende maatschappelijke impact. Door Timber Haaker (lector Duurzame Business Models, Saxion)

Ontwikkelen als student: zelf een auto op zonne-energie bouwen!: Tijdens deze deelsessie nemen wij je graag mee hoe Solar Team Twente te werk gaat als studententeam. Iedere editie komen er zo’n 20 ambitieuze studenten samen om alles uit hun tussenjaar te halen en daarmee stukken verder te groeien dan ze binnen hun studie kunnen doen. Afgelopen jaar hebben wij met 17 studenten van de Universiteit Twente en het Saxion in Enschede een zelfgebouwde zonne-auto naar Australië gebracht voor de World Solar Challenge. Wij vertellen je graag meer over onze ervaring vanuit een studenten en regio Twente perspectief! Door Daniel Wolsink (Operational manager), Mees Mallant (Aerodynamics Egineer), Job Nahuis (Race Strategist & Aerodynamics Engineer), Bo Treur (Electrical engineer) en Chris van den Brand (Structural Engineer). Allemaal zijn ze betrokken bij het Solar Team Twente.

Plenaire Keynote

Als afsluiting verwelkomen we schrijver en columnist Özcan Akyol voor een keynote over het serieus betrekken van jongeren bij maatschappelijke thema’s.

De taal als sleutel naar andere werelden: Als kind van analfabete ouders moest schrijver en presentator Özcan ‘Eus’ Akyol grotendeels zelf de grotemensenwereld onderzoeken. Hij kreeg ongewild de titel stapelaar en ontdekte tijdens zijn tocht langs verschillende onderwijsinstellingen dat gesproken en geschreven taal afstand tussen mensen kan creëren. Hij leerde, door goed te observeren, dat jonge mensen buitengesloten worden zonder een moedwillige intentie. Hij kan daar inmiddels als geen ander over spreken, met praktische voorbeelden uit zijn eigen schoolcarrière. Eus voelt zich schatplichtig aan de literatuur en het onderwijs, waardoor hij onvermoeibaar en zeer bevlogen misverstanden uit de wereld wil helpen. 

Netwerkborrel

Tijdens de borrel is de auto van Solar Team Twente te bewonderen!

We kijken ernaar uit om je te verwelkomen voor een dag vol kennis, inspiratie en waardevolle connecties!
De City Deal Kennis Maken wordt uitgevoerd in opdracht van de ministeries van OCW en BZK, Agenda Stad, Regieorgaan SIA, Netwerk Kennissteden Nederland, Vereniging Hogescholen en Universiteiten van Nederland.

Mede namens de Enschedese partners: Gemeente Enschede, Gemeente Hengelo, Universiteit Twente, Saxion Hogeschool, ROC van Twente en AKI ArtEz graag tot 7 november!

Klik hier voor de mediakit (met foto’s, Dealtekst, persbericht et cetera).

Bekijk hier de foto’s van de ondertekening.Foto’s zijn gratis te downloaden, maar vermeld bij gebruik svp Fotostudio Sas als fotograaf. Bij het downloaden wordt een mailadres gevraagd. Vul daar in: [email protected]. Daarna kan je de foto’s gewoon downloaden op je computer.

Op welke manier kan kunstmatige intelligentie (AI) veilig en efficiënt bijdragen aan de ontwikkeling van steden in Nederland? Dat gaat een alliantie van 29 overheden, bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties de komende vier jaar onderzoeken. De partijen sloten hiervoor de City Deal ‘Over AI’. Die werd op donderdag 18 september ondertekend tijdens het congres ‘Ai in de Stad’ in Breda.

‘Iedereen heeft het over AI en het gebruik neemt enorm toe. Terecht, want het is een revolutionaire technologie. Het gaat ons leven, en onze leefomgeving, ingrijpend veranderen’, zegt Koen Haer programmamanager Agenda Stad bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. ‘Vandaar dat het logisch is dat er een City Deal over dit onderwerp is opgezet.’

Overheden staan immers voor de complexe opgave om stedelijke groei te combineren met een veilige en gezonde leefomgeving. Kunstmatige intelligentie stelt overheden onder meer in staat betere beslissingen te nemen en ook beleid, besluitvorming en uitvoering te verbeteren.

‘Een voorbeeld is OmgevingsChat, een instrument dat mede is ontwikkeld door Friese Aanpak, een van de partijen in de City Deal. Daar kunnen ambtenaren vragen aan stellen over een gebied en gebiedsontwikkeling, waarbij het AI-model antwoord geeft op basis van officiële documenten van de gemeente’, zegt programmamanager Jan-Willem Wesselink van ELBA\REC, een van de initiatiefnemers van de City Deal.

Een ander voorbeeld is Polyplan, waarbij op basis van gesprekken met betrokkenen een schets van een gebiedsplan gemaakt wordt. ‘Dit is een van de instrumenten die we verder gaan ontwikkelen met de ondertekenaars.’

AI-Atelier
Binnen de City Deal gaat het niet alleen om nieuwe procedures en toepassingen, maar de deelnemers willen ook bestaande oplossingen opschalen. ‘Juist bij nieuwe technologie worden wielen snel opnieuw uitgevonden. Dat willen we hier voorkomen’, zegt Wesselink. Om dat te bereiken worden de projecten begeleid vanuit een zogeheten AI-Atelier waar geleerde lessen worden gedeeld en resultaten geborgd. Ook werken de partijen samen aan een kennisnetwerk en concrete projecten.

Verantwoord gebruik van AI is een essentiële randvoorwaarde waaraan de ondertekenaars zich committeren bij het ontwikkelen van nieuwe toepassingen. Ze beloven daarbij rekening te houden met waarden als rechtvaardigheid, welzijn, duurzaamheid, welvaart, autonomie en het behoud van lokale identiteit.

De ondertekenaars willen voorkomen dat AI-toepassingen leiden tot discriminatie of een ‘eenheidsworst’. Zo moet er aandacht zijn voor lokale identiteit. ‘We willen met AI steden beter maken’, zegt Wesselink, ‘maar daarbij zullen we altijd het menselijke aspect als uitgangspunt nemen.’

Over City Deals
City Deals zijn een initiatief van het interbestuurlijke innovatieprogramma Agenda Stad. Met de inzet van City Deals werkt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan het versterken van groei, innovatie, veiligheid en leefbaarheid in de Nederlandse steden. In City Deals worden concrete samenwerkingsafspraken tussen steden, Rijk, andere overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties verankerd. Die deals leiden tot innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken.

De volgende partijen nemen deel aan de City Deal Over AI: Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Gemeente Apeldoorn, Gemeente Breda, Gemeente Den Haag, Gemeente ‘s-Hertogenbosch, Gemeente Rotterdam, Gemeente Sittard-Geleen, TNO, Argaleo, ELBA\REC, ESRI Nederland, Goudappel, KPN, Starling Associates, DMI-ecosysteem, De Kien, De Friese Aanpak, EIT Urban Mobility, Hogeschool Rotterdam, Hogeschool van Amsterdam, NHL Stenden, TU Delft, GovTech NL, Post-X Society, Platform31, Platform AI & Overheid, PRIO, Waag Futurelab.

Voor de redactie, niet voor publicatie:

>> Meer informatie over de City Deal staat op www.city-deal.ai. Daar staat ook de Dealtekst die door de partijen is ondertekend.

>> Een mediakit is hier te vinden: https://agendastad.nl/persbericht-ondertekening-city-deal/ Vanaf vrijdag 19 september zijn er via deze link ook foto’s van de ondertekening beschikbaar.

>> Meer informatie via programmamanager Jan-Willem Wesselink via [email protected].