‘Kansengelijkheid begint bij nabijheid’

Vrijdag de 13e? Voor de deelnemers aan de landelijke City Deal Kennis Maken (CDKM) kennisdelingsdag in Delft op13 juni blijkt het allesbehalve een ongeluksdag. Ondanks tropische temperaturen én landelijke treinstakingen, zit de theaterzaal in gebouw X op de TU Delft campus vol. De energie en betrokkenheid zijn voelbaar: professionals, bestuurders, onderzoekers, studenten én wijkbewoners zijn gekomen om kennis te delen, te leren en te inspireren.

Het thema van de dag wordt verwoord in een treffend citaat van de 12-jarige Meksie, inwoner van de naast de TU gelegen wijk Delft-West: ‘Slimme mensen snappen niet alles.’ Die boodschap vormt de rode draad door alle lezingen, excursies en werksessies heen. Het benadrukt hoe belangrijk échte verbinding is tussen theorie en praktijk, tussen stad en onderwijs, tussen beleid en bewoner.

Want op nog geen kilometer afstand van de TU, waar de knapste koppen werken aan onderwerpen als quantumtechnologie, robotica en biotechnologie, komen in de wijk Delft-West sommige mensen met moeite elke maand rond. De afstand is enorm tussen beide werelden, stellen Saskia Postema, projectmanager challenge based education, en Pieke Hoekstra, head of community engagement, aan de TU Delft, bij de opening van de dag: “De TU wil oplossingen bieden, maar het is soms goed om eerst goed te luisteren naar wat de uitdagingen zijn.”

Het thema van vandaag is dan ook verbinden, aldus Hoekstra. Zo werken de Delftse partners in Delft-West aan een wijkuniversiteit waar studenten helpen om jongeren en kinderen perspectief te geven. Hier kunnen zij profiteren van het netwerk van studenten en docenten en kunnen ze in aanraking komen met de nieuwste technologieën. Op deze plek gaan kennisinstellingen en bewoners elkaar ontmoeten, van elkaar leren en mogen bewoners vooral ook zelf bepalen wat voor activiteiten belangrijk zijn in de wijk. Hoekstra: “We hebben iedereen nodig in co-creatie om dromen waar te maken.”

Last lecture
Burgemeester Marja van Bijsterveldt geeft de openingsbijeenkomst verder invulling met een krachtige en persoonlijke ‘last lecture’ over de Verbonden Stad. Allereerst uit ze haar warme gevoel over de stad, waarvan zij binnenkort afscheid neemt als burgemeester. “Ik ben trots dat we zoveel innovaties hebben bereikt in deze stad. Delft is magie, het zit vol reuring en vooruitgang.” En dat komt niet alleen door de TU, benadrukt ze. Ze roemt ook de hogescholen en het ROC Mondriaan. “Zonder mbo hebben we geen schoon drinkwater, voedsel of infrastructuur.”

Ook al zijn de TU Delft en andere kennisinstellingen het kloppende hart van de innovatie met al die hoogstaande technologie waaraan wordt gewerkt, niet iedereen profiteert daar dus van, stelt ook de burgemeester. “Delft is een stad van twee snelheden. Waar voor de studenten op de TU geen zee te hoog is, weten gezinnen in Delft-West zich niet te redden. Ze vragen zich af of ze er nog wel bij horen in deze snel veranderende samenleving.”

Jongeren die in Delft-West opgroeien, hebben minder kansen dan de studenten hebben gehad, stelt ze. “Ze komen sneller in de criminaliteit. En dat op nog geen kilometer afstand van de campus. Voor hen is de TU net zo onbereikbaar als bijvoorbeeld Silicon Valley. Dit zie je overal in Nederland. We hebben 2,5 miljoen ongeletterden in Nederland. Daarom moeten we werken aan een meer gelijke samenleving.”

Kansenongelijkheid is geen beleid, het is iets wat je voelt in het klaslokaal, bij sollicitatiegesprekken of in wijken, gaat ze verder. In Delft -West zegt een derde van de ouders dat hun kinderen niet dezelfde kansen krijgen. “Afkomst bepaalt nog te veel je kansen. Daar moeten we echt wat aan doen. Dat vraagt ook iets van de onderwijsprofessionals. We moeten verder kijken dan papier, systemen en structuren, echt naar de mensen. Kansengelijkheid begint met nabijheid. We moeten ons verplaatsen in de ander en dan de barrières wegnemen. Want een stad of regio kan pas echt bloeien als iedereen kan meedoen. We hebben de kennisinstellingen nodig om daarvoor te zorgen, om die bruggen te slaan naar de wijken eromheen.”

Na de last lecture neemt vicerector Hans Hellendoorn nog even de afgelopen 9 jaar door met de burgemeester. Wat voor mooie beelden van verbinding heeft ze gezien in Delft? Ze noemt als voorbeeld een jaargesprek bij de stichting STUNT, waar ze met mensen van de TU en een islamitische vereniging uit de wijk heeft gekeken hoe deze beter in verbinding met een joodse buurtvereniging kon komen. Of dat studenten tijdens corona een daklozendiner wisten te organiseren. Als hoop geeft ze mee dat studenten van mbo, hbo en wo verder aan elkaar worden verbonden. “Innovatie kan alleen als je maker en bedenker aan elkaar verbindt.”

Inkijkje in samenwerking Delft

Hellendoorn gaat verder in een panel in gesprek met Mariëlle Stolp, Carmen Sjardijn en Jisca van Willigen over wat deze samenwerkingen in de praktijk betekenen. Dat zorgde voor een inspirerende meervoudige blik op hoe onderwijs en de stad Delft elkaar versterken, bijvoorbeeld in Delft-West, waar de wijk steeds vaker meebouwt aan oplossingen voor échte vragen. Net als in andere CDKM-steden, vinden hier onderwijs, fundamenteel én praktijkgericht onderzoek plaats in nauwe samenwerking met bewoners en partners uit de wijk. Dankzij deze co-creatie ontstaan oplossingen voor vraagstukken rond duurzaamheid, leefbaarheid, gezondheid, kansengelijkheid en vertrouwen.

Programmamanager Roselinde Wijnands geeft daarna een korte update van de stand van zaken rond de City Deal Kennis Maken, waaraan sinds 2017 twintig steden mee hebben gedaan, 13 universiteiten, 24 hogescholen, 17 mbo-instellingen, naast vele publieke partners en bedrijven. Ondertussen hebben meer dan 20.000 studenten aan een CDKM-project in hun eigen stad gewerkt. Het plenaire deel wordt afgesloten met een prachtige Spoken Word voordacht ‘Het rechte pad’ van Amara van der Elst: “Ik wist niet wat ik kon worden. Totdat ik de ruimte kreeg om te zijn.”

Deelsessies
Na de plenaire sessie verspreiden de deelnemers zich over verschillende deelsessies. Van der Elst geeft een Spoken Word Workshop, waarin ze ingaat op hoe taal werelden kan vormen, bruggen kan bouwen, maar ook muren kan optrekken, afhankelijk van hoe we haar gebruiken. Katja Rusinovic (Lectoraat Grootstedelijke Ontwikkelingen, Haagse Hogeschool) en Pieke Hoekstra (Initiatiefnemer Wijkuniversiteit, TU Delft) geven samen met Milou Andriessen een presentatie over het project Young Researchers. Na een succesvol project in de Haagse wijk Duindorp, gaan ook bij de Wijkuniversiteit in Delft-West, waarmee het Delfste CDKM-consortium dit jaar start, Young Researchers aan de slag. Belangrijke pijler van het Young Researchers Programma is het organiseren van de stem van kinderen en jongeren in de wijk. Het idee is dat iedereen een onderzoeker is. De Young Researchers zijn jongeren onder de achttien jaar. Zij krijgen compensatie om mee te doen in de vorm van VVV-bonnen. Logisch ook, want zij bepalen de thema’s en staan aan het roer. Momenteel wordt het programma opgebouwd tot en met 2028. Een van de randvoorwaarden is dat wat wordt opgehaald niet in een bureaulade eindigt, vertelt Rusinovic.

Fatima Polat, wijkbewoner en lid van de Alliantieraad Wij West, geeft een workshop over het ‘Manifest van de wijk’. In de sessie onderzoeken de deelnemers hoe de stem van bewoners écht meegenomen kan worden in de samenwerking tussen kennisinstellingen en wijken. In groepjes werken ze verschillende vragen uit. Wat is er nodig om aan de hand van het Wijkmanifest bewoners als gelijkwaardige partners te zien? In een mini-manifest verzamelen de deelnemers de belangrijkste principes voor rechtvaardige samenwerking in de stad.

In de workshop ‘Hoe Doe je co-design’ zitten de deelnemers ook in groepjes waar ze kennismaken met verschillende methodes voor ontwerpend denken, die kunnen worden ingezet voor het oplossen van complexe maatschappelijke vraagstukken. Liliya Terzieva, Guido Stompff en Heleen Geerts (Lectoraat Designing Value Networks, Haagse Hogeschool) nemen de deelnemers onder meer mee langs de methode MountainView, ontwikkeld door studenten van de Haagse Hogeschool, die nu al wordt ingezet in living labs en het Co-Design Canvas. Rond dit grote canvas op de grond kunnen verschillende partijen met elkaar in gesprek over de aanpak van een vraagstuk. Het wordt al toegepast in Rotterdamse wijken, waar studenten er met bewoners mee werken.

Op de fiets
Terwijl de zon de Delftse straten verder verhit, stappen de deelnemers op een fiets om op excursie te gaan en op locatie te gaan lunchen. Zo ontdekken ze vier bijzondere Delftse plekken en zien ze hoe de samenwerking er daar in de praktijk uitziet. Een eerste groep bezoekt het Buurthuis van de Toekomst, ook wel bekend als Buurthuis Voorhof, anderen bezoeken het Stationshuis, een deel fietst door Delft-West om het partnernetwerk van de wijk te bezoeken en een vierde groep gaat naar Stichting Stunt. Dit gebouw telt zeven leerwerkbedrijven voor mensen die re-integreren. Van een restaurant runnen, fietsen maken tot houtbewerken en T-shirts drukken. “Hier vind je waarde in mensen en materialen”, zegt een van de medewerkers. Hij noemt STUNT ook wel een circulair ambachtsnetwerk, want de stichting hergebruikt allerlei afgedankte materiaalstromen. Een speerpunt dit jaar is het maken van meubels van houtresten. De producten worden verkocht en de inkomsten gaan naar de stichting en het pand. Omdat het restaurant niet meteen veel bezoekers trok, heeft STUNT vijf studenten van Hogeschool Inholland ingezet om via communicatie en marketing meer bekendheid te krijgen. Sindsdien wordt het restaurant weer veel meer als ontmoetingsplek in de wijk gezien.

Na de excursies volgt een tweede ronde deelsessies, terug op de campus. Karim Amghar, auteur, MBO docent, televisiemaker, gaat in een Q&A in gesprek met deelnemers over de impact van kansenongelijkheid. Van welke vooroordelen moeten we af en hoe krijgt het MBO de status die het verdient? Het was een levendig gesprek, en een mooie voorproef voor zijn keynote aan het eind van de dag. Ook studenten draaiden mee in het programma. In een panel gingen TU-studenten Pepijn de Haan (Social Impact Hub), Charlise Francovich (Stadsverbinders) en Daan van Ginkel (ORAS), met moderator Myrthe Beerens (student en programmaleider Maatschappelijk Delft binnen de Social Impact Hub) in gesprek met deelnemers over hoe studenten omgaan met inwoners van Delft.

Frieda Franke (Erasmus Universiteit) en Linette Bossen (TU Delft) vertellen in hun sessie meer over regionale Learning Communities, thematische samenwerkingen die ontstaan tussen kennissteden in dezelfde regio. Saillant detail: Saskia Postema, zelf werkzaam in Delft, presenteert de Leren met de stad aanpak van Leiden. Een mooi voorbeeld van de verbondenheid van het CDKM-netwerk. In de workshop ‘Docentprofessionalisering’ staan mooie termen als trans- en interdisciplinair onderwijs, ecosysteemdenken en netwerken centraal. Maar wat zijn dat nou precies en hoe geef je hier als docent handen en voeten aan? Anouk Kerkhof (RU), Ilse Ouwens (HAN) Vincent Hazelhoff (RUG), Tabatha Ros (RUG) en Saskia Leenders-Pellis (WUR) geven voorbeelden uit Wageningen, Nijmegen en Groningen.

De kloof mbo en wo

Amghar mag de dag in een inmiddels tropisch aanvoelende zaal eindigen met zijn keynote, waarin hij pleit voor herwaardering van het mbo als het ‘Meest Belangrijk Onderwijs’. Een boodschap die extra kracht krijgt doordat hij wordt uitgesproken op een universitaire campus en ten overstaan van een netwerk dat dagelijks werkt aan het verbinden van alle vormen van vervolgonderwijs. Ondanks de hitte hangt de zaal aan zijn lippen bij deze persoonlijke en indrukwekkende lezing. Daarin legt een steeds meer op stoom rakende Amghar bloot wat écht nodig is voor gelijkheid en wederzijdse erkenning binnen het kennisecosysteem. Hij roept op tot structurele erkenning van het mbo, en herinnert het publiek eraan dat kansengelijkheid begint bij mensen zien en écht ontmoeten. ‘Maar dat begrijp jij toch niet’, kreeg Amghar als mbo-student steeds te horen. Want: hij was maar ‘lager’ opgeleid. Nu, als mbo-docent, ziet hij hoe zijn studenten nog steeds te maken hebben met onderwaardering. Ze krijgen minder kansen, minder waardering én minder salaris dan hun ‘hoger’ opgeleide studiegenoten. En dat terwijl ze onmisbaar zijn voor onze samenleving.

Een gedeelde missie

De les van deze dag? Gelijke kansen en gedeelde kennis zijn geen vanzelfsprekendheid, maar iets waar we samen dagelijks voor kunnen én moeten kiezen. De kennis zit niet alleen binnen de muren van mbo-instellingen, hogescholen en universiteiten. Juist in de wijken, op straat, en bij leerlingen zoals Meksie ontstaan de inzichten die we nodig hebben. Zoals haar tegeltjeswijsheid zegt: “Slimme mensen snappen niet alles.”

Maar wie samenwerkt, luistert en deelt, die snapt steeds een beetje meer.

Presentaties van de verschillende sessies en foto’s vind je hier.

© Floor Fortunati

Wethouders van de twaalf City Deal-steden doen een dringende oproep om vaart te maken met wetgeving die gemeenten de juridische middelen geeft om te werken aan een gezondere voedselomgeving – vooral in kwetsbare wijken en rondom scholen. Dat schrijven zij in een gezamenlijke brief aan de Tweede Kamer, vooruitlopend op het leefstijlpreventiedebat op donderdag 24 april.

Sinds 2021 werken de gemeenten samen met het Voedingscentrum en JOGG aan het verbeteren van de voedselomgeving. Volgens de wethouders is wetgeving onmisbaar om echt impact te maken. “Zo’n wet geeft gemeenten de ruimte om in een wijk waar het aanbod al overwegend ongezond is nieuwe fastfoodaanbieders te kunnen weren,” stellen zij in de brief.

Het voedselaanbod in Nederland is de afgelopen 10 jaar flink ongezonder is geworden. Duizenden fastfoodlocaties kwamen erbij, terwijl het aantal winkels met vers aanbod afnam. Dit maakt het steeds moeilijker om een gezonde keuze te maken2. Dat geldt voor volwassenen, maar met name voor kinderen en jongeren. Als in hun omgeving bijna alleen ongezonde producten te verkrijgen zijn, maken we het hen wel heel moeilijk om een gezonde keuze te maken.

En dat heeft grote gevolgen. Inmiddels zijn één op de zeven kinderen en jongeren te zwaar. In Amsterdam zelfs één op de vijf. Deze jeugd groeit op met een groot gezondheidsrisico. Overgewicht en obesitas zorgen voor een verhoogd risico op diabetes type 2, hart- en vaatziektes en tal van andere gezondheidskwalen.

De steden hebben de Universiteit van Amsterdam, het Amsterdam UMC en de Wageningen University & Research (WUR) om een instrument te ontwikkelen dat in één oogopslag laat zien waar in de gemeenten het aanbod van ongezond eten het grootst is. Met de juiste juridische instrumenten kan deze Heatmap Voedseldruk gemeenten helpen om gericht aan de slag te gaan in de wijken waar het voedselaanbod het meest ongezond is.

De City Deal ‘Een slimme stad, zo doe je dat’ heeft een aantal publicaties opgeleverd waar we graag binnen DMI een vervolg aan willen geven. In het borgingsdocument worden ze genoemd.

Wil je betrokken zijn bij het vervolg op een of meerdere van deze rapporten, stuur dan een mailtje naar [email protected] Dan nodigen we je uit voor een redactiebijeenkomst waarin we nadenken over actualisatie van het stuk.

Per publicatie zetten we volgende stappen:

• We stellen een redactiecommissie samen met oud-partners van de City Deal en partners van DMI-ecosysteem, aangevuld met andere experts.
• Daarvoor organiseren we een bijeenkomst waarin we het document doornemen en aangeven wat er moet worden aangepast.
• Daar maken we ook vervolgafspraken.
• Daarna worden deze aanpassingen doorgevoerd.
• Dit proces herhalen we ieder jaar.

Hieronder staan de publicaties op een rij (met een link naar de publicatie) met daarvoor de datum waarop we de bijeenkomst organiseren. Alle bijeenkomsten houden we in het DMI-Center.

Het gaat hierbij om de volgende publicaties:

• 18 maart van 10 – 12 uur – Afwegingskader Modelverordening Smartcitytoepassingen
• 26 maart van 14 – 16 uur – Kookboek Effectieve Datastrategie (Datakookboek)
• 19 maart van 10 – 12 uur – Lokaal Meten, Zo Betrek Je Burgers
• 19 maart van 14 – 16 uur – Ontwerpen met Data
• 18 maart van 14 – 16 uur – Open Urban Data Platform Handboek
• 26 maart van 10 – 12 uur – Slimme Stad, Slimmer Samenwerken (Bewustwordingsmodel Smart City)

Op 11 december is tijdens de Woontop het programma Innovatie en Opschaling Woningbouw gelanceerd. De nieuwe City Deal Toekomstbestendige Gebiedsontwikkeling is als één van de Topversnellers aangemerkt, die bijdraagt aan de versnelling naar 100.000 nieuwe woningen per jaar.

Woningen moeten betaalbaar en duurzaam zijn zodat steden gezond kunnen groeien. Bovendien zullen we een stuk sneller moeten gaan bouwen. En dat kan!

In de City Deal zullen naar verwachting zo’n 20-25 koploper gemeenten en zo’n 10 grote bouwers, ontwikkelaars en woningcorporaties, samen werken om toekomstbestendige gebiedsontwikkeling op te schalen, zich voor te bereiden op Europese regelgeving, een uniforme taal voor toekomstbestendige Gebiedsontwikkeling te ontwikkelen, en laten zien wat er kan en hoe het kan.

Agenda Stad faciliteert het proces van de City Deal. Deze City Deal bouwen we op samen met de netwerken Building Balance en Cirkelstad, en bouwen we voort op basis van het Convenant Toekomstbestendig Bouwen, Het Nieuwe Normaal en het Rotterdams Plan van Aanpak Duurzaam Doorbouwen.

Lees meer over de Woontop en de daar gemaakte afspraken op Volkshuisvestingnederland.nl, en over het programma Innovatie en Opschaling Woningbouw op LinkedIn.

De City Deal Toekomstige Gebiedsontwikkeling is in ontwikkeling en wordt naar verwachting in de loop van 2025 ondertekend.

Hoe werken Utrecht en de 19 andere City Deal-steden samen aan een betere toekomst, waarin kennis en lokaal bestuur elkaar versterken bij het tackelen van wicked problems? Op de City Deal Kennis Maken Dag op 15 november 2024 laten verschillende partijen uit de stad dat zien aan hun collega’s uit andere steden. In een wel heel sportieve en typisch Utrechtse omgeving: stadion Galgenwaard.

En die collega’s hebben toch de Domstad weten te bereiken, ondanks de staking van ProRail. In het Sport College Utrecht, onderdeel van ROC Midden Nederland en gevestigd in het stadion, heet Nicoline Meijer, directeur Marketing & Communicatie, iedereen welkom op deze bijzondere locatie. Het Sportcollege is een van de 12 colleges van ROC Midden-Nederland en heeft 765 studenten.  “We zijn volledig geworteld in de sport”, vertelt ze. “We zitten hier in een echte sportomgeving en zijn onder meer partner van FC Utrecht. Ook zijn we betrokken bij de ontwikkeling van de wijk Maarschalkerweerd tot echt gezonde omgeving. Het Sport College ademt sport, beweging en gezondheid.”

Gezond stedelijk leven
Het past dan ook helemaal bij de ambities van de gemeente Utrecht, vervolgt Ronald Venderbosch, concerndirecteur Gezond Stedelijk Leven van de gemeente Utrecht. Door de treinstaking is hij per videobeelden aanwezig in de zaal. “We willen hier in de stad een gezond stedelijk leven voor iedereen”, stelt hij. En het Utrechtse onderwijs is daar ook bij betrokken. “Ons College B&W heeft al twaalf jaar consistent gezondheid hoog op de agenda staan. Zowel fysiek als sociaal hebben we aandacht voor het verbeteren van het leven van de inwoners. Daarbij komen ook veel praktische onderwerpen aan de orde.”

Kennisdelen is dan ook onmisbaar om de Utrechtse ambities te bereiken. Dat mag niet te vrijblijvend zijn, stelt Venderbosch. “We moeten het beter inbedden om grote maatschappelijke problemen te voorkomen. Maar hoe doe je dat bijvoorbeeld met preventie? Het is dus zowel voor de gemeente Utrecht als voor het bredere gezondheidsstelsel belangrijk dat jullie hier zijn vandaag.”

Dagvoorzitter Noortje Braaksma was, voordat zij afstudeerde, betrokken bij de CDKM Utrecht.  Ze blikt met veel genoegen terug op die periode en op de vaardigheden die ze dankzij de CDKM-aanpak heeft kunnen aanscherpen. Daarna doet ze een kort rondje door de zaal om te horen welke uitdagingen de aanwezige professionals tegenkomen in de dagelijkse City Deal praktijk. De aanwezigen schieten meteen in de actiemodus. De eerste vraag die opkomt is hoe je innovaties inclusief kunt maken. Daarnaast wordt opgemerkt dat het afstemmen van de agenda’s qua tijdlijn tussen kennisinstellingen en gemeenten een grote uitdaging is, hierop volgt veel instemmend geknik. Ook beperkte flexibilisering van de curricula wordt als uitdaging genoemd. Binnen sommige opleidingen moet je meer dan een half jaar van tevoren laten weten aan welke vraagstukken je wilt werken. Dit strookt niet altijd met de wens van gemeenten om vraagstukken snel op te pakken.

Stadslabs
In een panelgesprek vertelt Tamara Rosenbach, innovatiemakelaar CDKM bij de gemeente Utrecht, over de Utrechtse Stadslabs. “Al jaren werken we hier aan in de regio. Studenten dragen hierin niet alleen bij aan de gezondheid van inwoners, op langere termijn gaat het ook om hun eigen gezondheid en welzijn. Ook groeien ze als mensen in de Stadslabs. Ze hebben het gevoel een positieve bijdrage te leveren en dat leidt tot meer verbondenheid met ‘hun’ stad.”
Tamara Madern, Directeur van het Instituut voor Recht en Lector schuldpreventie aan de Hogeschool Utrecht, vraagt zich af hoe de Stadslabs in Utrecht en elders in het land duurzamer kunnen worden ingericht, zodat ze langduriger met vragen uit de wijk aan de slag kunnen gaan. Een goed voorbeeld noemt ze de Papiercafés, waarin studenten meekijken met ingewikkelde brieven en formulieren van inwoners.

Jorg Huijding, hoogleraar Maatschappelijke betrokkenheid in het hoger onderwijs aan de Universiteit Utrecht, pleit voor meer samenwerking tussen hbo, mbo en wo. “We zitten nog te veel in gescheiden bubbels. We moeten elkaar leren waarderen, ook in elkaars kennis en kunde. Dat is het meest waardevol, daarbij past ook de ontmoeting met de inwoners.” Meijer valt hem bij en noemt het samenwerken tussen de verschillende disciplines een absolute meerwaarde. “We moeten systemen bij elkaar brengen. Dat is belangrijk voor de kansengelijkheid. Je ontmoet elkaar veel eerder, dan pas op de werkvloer later. Je leert al hoe je elkaars talenten kunt gebruiken en toegang kunt krijgen tot elkaars netwerken. Hbo’ers, wo’ers en mbo’ers zouden elkaar veel sneller en makkelijker moeten vinden. Ook buiten de Stadslabs.”

Huijding hoopt dat dit leidt tot betere borging en tot onderwijsprojecten die beter op elkaar aansluiten en op het beleid van de gemeente. “Maar hoe gaan we borgen? De City Deal subsidies houden op een gegeven moment op, hoe kunnen we hierop voortbouwen? Ik ben heel nieuwsgierig hoe andere steden hiermee omgaan.” Rosenbach hoopt dat we met elkaar kunnen vasthouden wat we de afgelopen zeven jaar hebben opgebouwd in het CDKM-netwerk.

Zeven jaar City Deal
Wat dat allemaal precies inhoudt, laat programmamanager van de City Deal Kennis Maken, Christiaan Seemann (Regieorgaan SIA) zien. Nadat in 2017 de eerste kennissteden de intentie uitspraken om dit te gaan doen, groeide de City Deal Kennis Maken in zeven jaar uit tot een enorm netwerk dat tegelijkertijd landelijk en lokaal is. “Onze adem is lang, we zijn nog lang niet klaar”, stelt Seemann. In zeven jaar tijd zijn twintig steden aangesloten, 24 hogescholen en alle universiteiten in ons land. Daarnaast groeit ook het aantal mbo-instellingen, waarvan er nu 17 onderdeel uitmaken van de City Deal. Er hebben meer dan 20.000 studenten meegedaan in de diverse projecten en initiatieven: van ateliers, stadslabs, buurtcampussen, challenges, studentenambtenaren, en learning communities tot wijkdocenten en studentensteunpunten.

Utrecht Leert Vernieuwend Opleiden: Samenwerken in de tussenruimte
Na de plenaire sessie verdeelt de groep professionals zich over vier deelsessies. Dit is misschien wel het belangrijkste deel van de kennisdelingsdag; hier vindt het uitwisselen van ervaringen en kennis plaats. In een van de sessies presenteren programmamanager Anton Boonen en Bart Selten, teamleider Welzijn College (ROC Midden Nederland) samen het programma Utrecht Leert Vernieuwend Opleiden. Dit programma stimuleert innovatieve manieren van opleiden en professionaliseren. De focus ligt op domeinoverstijgende samenwerking tussen het educatieve, sociale en pedagogische domein. Het programma creëert een “tussenruimte” waarbinnen professionals uit verschillende vakgebieden samenwerken om elkaar te versterken.

Een belangrijk voorbeeld is het project Bruggenbouwers & Grensverleggers, een driejarig experiment met 68 studenten en 7 opleiders. Hier wordt een interprofessionele leeromgeving ontwikkeld, waarin studenten al tijdens hun opleiding leren samenwerken met andere disciplines. Noëlle Mabesoone, student aan de universitaire Pabo, noemt het een eyeopener: “Tijdens je opleiding kom je niet zomaar in contact met sociaal werkers of pedagogen. Dit project liet mij zien hoe waardevol samenwerking is.”

Andere belangrijke thema’s in het programma zijn het aanpakken van het lerarentekort en ondersteuning van jongeren in kwetsbare wijken. Volgens Boonen is integraal samenwerken daarbij cruciaal: “De toekomst van onze samenleving hangt af van de bereidheid om samen de handen ineen te slaan.” Het programma zoekt naar manieren om studenten breder in te zetten en onderwijs efficiënter te organiseren, met als doel uitval van leraren te verminderen. Met steun van de Utrechtse Onderwijsagenda en de gemeente worden bruggen geslagen tussen opleidingen, beleid en praktijk, met als ambitie een toekomstbestendige samenwerking.

Samen de stad maken
De gemeente Utrecht wil jongeren actiever betrekken bij de ontwikkeling van de stad. Dit doet zij door hun ideeën op te halen en initiatieven te stimuleren. Frisse blikken van jongeren zijn cruciaal voor het vinden van nieuwe oplossingen, maar hoe zorg je voor een structurele samenwerking met impact voor zowel de stad als de studenten? Tijdens de deelsessie over dit thema deelden sprekers hun inzichten. Beleidsadviseur Jennifer Rack-Lekkerkerker, projectleider Jasper Stoorvogel en hoogleraar Jorg Huijding benadrukten het belang van commitment vanuit de gemeente en onderwijsinstellingen. Volgens Huijding is een sterke verbinding tussen onderwijs en de stad essentieel, bijvoorbeeld via de City Deal. Studenten van verschillende opleidingen en onderwijsinstellingen kunnen zo gestructureerd samenwerken aan stedelijke vraagstukken en zo direct impact hebben op zorg en bestaanszekerheid.

Belangrijke uitdagingen zijn onder andere de flexibiliteit van het onderwijs en het vinden van manieren om samenwerking duurzaam te maken, ook onafhankelijk van subsidielijnen. Bottom-up betrokkenheid is daarbij cruciaal: jongeren moeten zelf aangeven wat ze nodig hebben. Initiatieven zoals de Jongerenraad Utrecht en wekelijkse terugkoppeling laten al positieve resultaten zien. Een sterke relatie opbouwen, duidelijk eigenaarschap creëren en partners verbinden zijn daarbij sleutelfactoren. Door samen te werken en ervaringen te delen, kan Utrecht jongeren blijven betrekken en complexe stedelijke vraagstukken versneld oplossen.

Inner Development Goals
In een andere sessie staan de vaardigheden centraal die studenten nodig hebben om écht impact te maken in een snel veranderende wereld. Het raamwerk van de Inner Development Goals (IDG’s) kan een hulpmiddel zijn om deze niet-reguliere vaardigheden – zoals veerkracht, kritisch denken en zelfbewustzijn – zichtbaar en ontwikkelbaar te maken. CDKM-trajectleiders en deelnemers zijn in gesprek gegaan over de vraag hoe CDKM-projecten studenten helpen om deze unieke vaardigheden op te doen en aan te scherpen.

Gemeentelijke opgaven verbinden aan vervolgonderwijs
De vierde sessie in de eerste ronde ging over samenwerken aan maatschappelijke opgaven en hoe complex dat is, zeker in een grootstedelijke context. Want hoe verhouden gemeentelijke opgaven zich tot de vele wijkinitiatieven en -agenda’s? Hoe houd je daarin het overzicht en leg je relevante verbindingen? Maar ook een terugkerende vraag in CDKM-context aan de onderwijskant: hoe zorg je ervoor dat het werk aan maatschappelijke opgaven een vast onderdeel wordt van de curricula en hoe lijn je deze uit tussen de verschillende kennisinstellingen? Veel vragen, maar nog meer ideeën en antwoorden van de deelnemers uit de diverse steden.

De kracht van diversiteit in het onderwijs
Na de lunchpauze met een uniek zicht op het voetbalveld, gaat een tweede ronde met deelsessies van start. Tijdens de sessie “Samen leren in de volle breedte” staat de kracht van diversiteit centraal. Onder leiding van Esther Marskamp, programmamanager Gezond Stedelijk Leven bij ROC Midden Nederland, onderzochten deelnemers hoe verschillende talenten harmonieus kunnen samenwerken. Ideeën als ‘naar elkaar luisteren’ en ‘ruimte voor avontuur onder begeleiding’ werden symbolisch op een notenbalk geplaatst. Nicoline Meijer, directeur Marketing & Communicatie bij ROC Midden Nederland, benadrukte de stappen die zijn gezet binnen de Utrechtse Mbo Agenda, waaronder betere toegang voor mbo-studenten tot sportfaciliteiten en studentenverenigingen. De campagne Talentenmaatschappij streeft naar waardering van brede vaardigheden, weg van eenzijdige cognitieve selectie.

Hoe belangrijk dat is, laten praktijkgerichte initiatieven zoals het Stadslab in Overvecht zien. Daar pakken studenten vanuit verschillende opleidingen opgaven aan, zoals hoe je de zichtbaarheid van de Voedselbank kunt vergroten. Deze aanpak wordt ondersteund door een netwerk van docenten en wijkpartners.

Met een position paper en lobby richting Den Haag pleit Utrecht voor een systeem dat ongelijkheid doorbreekt en verbinding stimuleert. De oproep is helder: omarm de talentenmaatschappij. Door schotten weg te halen en breed te denken, wordt muziek gemaakt in het leren en werken van de toekomst.

Futures Thinking
In de sessie Futures thinking: een blik in de toekomst van de City Deal Kennis Maken geven Tanja de Bie, Dienstraad Life Long Learning & Education Policy Support en Marieke van Haaren, projectmanager ‘Leren met de stad’, -allebei bij de Universiteit Leiden-, de deelnemers geen kans om achterover te leunen op deze vrijdagmiddag. Ze moeten actief aan de slag om strategisch na te denken over de toekomst en over hoe we voorbereid kunnen zijn op wat nog moet komen. De deelnemers worden meegenomen in de wereld van Futures Thinking, een methodiek die helpt om vooruit te kijken en voorbereid te zijn op verschillende scenario’s. In groepjes worden toekomstscenario’s uitgewerkt via een future wheel. De scenario’s variëren van community labs in stadswijken, innovatieve duurzame microwijken, mentorschapsprogramma’s tussen jongeren en ouderen, tot AI gestuurde stadsplanning en de stevige verankering van onderdelen van de City Deal Kennis Maken. Na het uitdenken van de scenario’s, worden deze in veelkleurige legoblokjes vormgegeven.

Maatschappelijke Diensttijd
In de sessie Maatschappelijke Diensttijd worden de uitgangspunten en ambities van dit grote nationale programma toegelicht. Een daarvan is het verbinden van verschillend talent aan opgaven in de stad/regio. Wat daarvoor nodig is, is niet gering. Professionals gaan in gesprek over de vraag hoe  verschillende talenten met verschillenden achtergronden kunnen bijdragen aan maatschappelijke opgaven en tegelijk ook hun talent verder kunnen ontwikkelen. Hoe krijg je studenten uit hun bubbel en laat je ze betekenisvolle relaties aangaan met anderen? Via een breed scala aan MDT-projecten in Utrecht en elders in het land, wordt hier op bevlogen wijze invulling aan gegeven.

Op excursie! Vitaliteitslab

Na de deelsessies gaan de professionals in verschillende groepen op excursie. Een deel blijft in stadion Galgenwaard om meer te horen over het Vitaliteitslab van ROC Midden Nederland. Dit is een leeromgeving gericht op gezondheid, beweging en welzijn, waar studenten, docenten en professionals samenkomen om praktijkervaring op te doen en kennis te delen rond thema’s zoals sport, voeding, leefstijl en preventieve zorg. De hub biedt innovatieve faciliteiten waar studenten kunnen leren door middel van praktijkopdrachten en workshops, en het is een plek waar samenwerking met zorg- en welzijnsorganisaties centraal staat. Ook leren ze meer over de samenwerking met FC Utrecht.

NOA
Een andere groep gaat met een bus op pad naar de wijk Overvecht om de NOA te bezoeken. Op deze bijzondere locatie in de Utrechtse wijk Overvecht bundelen zes organisaties hun krachten: het Leger des Heils, ROC Midden Nederland, UW Bedrijven, Voedselbank Overvecht, Werkwinkel en WIJ 3.0. Samen bieden zij bewoners in Overvecht steun en perspectief op het gebied van noodhulp, zingeving en begeleiding naar werk en opleiding. Door onder één dak te werken, kunnen zij meer mensen bereiken en beter inspelen op individuele behoeften.

Fietshub

De laatste excursie gaat naar een van de Fietshubs, vlakbij het stadion. Die zijn onderdeel van het programma Heel Utrecht Fietst, waarin verschillende partijen in Utrecht, zoals Sport Utrecht en de Fietsersbond, onder begeleiding van Project O samenwerken aan een programma om fietsen te stimuleren en voor alle Utrechters mogelijk te maken. Ook studenten vanuit het mbo en hbo zijn hierin betrokken, onder meer via de Maatschappelijke Diensttijd (MDT) Utrecht.

Terug in het sportcollege wordt de opgedane kennis verder uitgewisseld tijdens de afsluitende netwerkborrel die menige enthousiaste nabeschouwing ontlokt.

Alle foto’s en presentaties van het evenement zijn hier te bekijken © Florencia Jadia Photography.

Klik hier voor de aftermovie!

Het is zover!  het slotevenement van de City Deal ‘Een Slimme Stad, ZO DOE JE DAT!’ vindt plaats op donderdag 23 januari 2025, van 12:00 tot 18:00, in de Prodentfabriek in Amersfoort.

Bekijk hier en hier de foto’s van het slotevent die zijn gemaakt door Saskia Krijnen van Fotostudiosas.

Bekijk hier het programma (wijzigingen voorbehouden): Bekijk hier het programma (wijzigingen voorbehouden)

Aanvangstijd: Het programma begint direct om 12:00. Bij binnenkomst starten we met een uitgebreide lunch, een perfect moment om te netwerken. Ook kan je ons nieuwe boek al doorbladeren en terugkijken op de City Deal. Tegelijk kun je je naambadge ophalen. Op de achterkant van de badge vind je een QR-code met het programma van de dag.

Locatie: Prodentfabriek, Amersfoort (Oude Fabriekstraat 20, 3812 NR Amersfoort). Zie hier de locatie in Google Maps.

Vervoer: We hopen dat je met het openbaar vervoer komt. Vanaf het station is de locatie in ongeveer 15 minuten te voet bereikbaar. Liever fietsen? Huur een OV-fiets (beschikbaar aan de voor- en achterzijde van het station) en bereik de locatie in slechts 5 minuten. Er rijden ook bussen vanaf Amersfoort Centraal die dicht bij de locatie stoppen. Kom je met de auto? Dan kun je parkeren in parkeergarage Eemplein, de dichtstbijzijnde parkeergelegenheid (let op: dit is betaald parkeren).

Mocht je in de tussentijd vragen hebben, aarzel dan niet om contact met ons op te nemen. Dit kan met Naomi Vrielink via [email protected] of Jan-Willem Wesselink via [email protected]

______________________________________________________________________________

Aan alles komt een eind, dus ook aan zoiets leuks als de City Deal ‘Een slimme stad, zo doe je dat.’

Dit jaar ronden we de City Deal af en borgen we de resultaten. Dat laten we zien in dit slotevenement. Zorg dat je erbij bent!
Mocht je je nog niet hebben aangemeld doe dat dan nog hier: Meld je hier aan 
__________________________________

Datum: 23 januari 2025
Tijd: 12:00 – 18:00
Locatie: Prodentfabriek Amersfoort

Mocht je je nog niet hebben aangemeld doe dat dan nog hier: Meld je hier aan 

City Deals: building innovative networks for lasting impact

Voor Nederlands klik hier

Everything starts with an idea that can change the world. That’s how we began with the City Deal ‘A Smart City, that’s how you do it,’ where we explored how cities can change in a democratic way through digitalization and technology. Soon, sixty parties from government, business, education, and society joined us.
In five years, we have developed fifteen solutions together. But the most valuable result is the innovative network we have built. This network now continues as part of the DMI ecosystem, where new ideas and collaborations thrive.
We will showcase this at the Smart City Expo World Congress in Barcelona. Through the City Deal, we are closely involved in organizing the Team NL Mission to the Catalan capital and helping make it possible for over 80 Dutch partners to attend.
And this year, we’re more active than ever.
Below, you can read about what we’re doing in Barcelona and how you can join in.

November 4th: During the Smart City Business Day, we are organizing two cycling tours:
Each tour can accommodate a maximum of 25 participants. You can pre-register for these tours, and your registration is valid until 5 minutes before departure. So, you must be present at the bikes 5 minutes before the time below. Click here to register. 

11:00 AM: Smart City – This is How Barcelona Does It
Under the banner of the City Deal ‘A Smart City, that’s how you do it,’ we have worked hard in the Netherlands over the past five years to develop smart solutions for urban challenges. We’ve placed sensors, held ethical discussions, and developed smart mobility solutions. On November 4th, we’re taking our knowledge to Barcelona, where we will explore the smart city projects that make Barcelona so innovative during an interactive bike tour through the city.
During the tour, you’ll not only see inspiring examples of how technology and AI can be used for urban design but also explore the ethical questions and experience the tools in action. Participants will have the opportunity to learn about these innovative solutions and discover how they can be applied in Barcelona.

2:15 PM: How Barcelona Builds a Sustainable City Above and Below Ground
Smart water management is an essential part of any smart city, and Barcelona is leading the way in this area. During this tour, we will literally go underground for an exclusive visit to the Joan Miró Storm Tank, a massive reservoir that can hold up to 22 swimming pools worth of water. Here, you’ll discover the innovative, data-driven solutions the city uses to prepare for climate change and flooding.
We will also visit, under the guidance of Xavier Matilla (architect, urban planner, and professor in Barcelona), the famous superblocks in Barcelona. Xavier was instrumental in creating the superblocks, a project that transforms city blocks into greener, healthier, and stronger social and economic spaces. During the bike tour through the city, we will see how Barcelona is redesigning its public space to make it more sustainable and livable. This not only reduces noise, traffic, and pollution but also creates new spaces where residents can relax and enjoy the city.
Be amazed by how Barcelona uses technology and data to optimize its water management and learn which lessons we can take back to make our cities more resilient and sustainable. Please note, it is strongly recommended to wear closed shoes with rubber soles and long pants for this tour.

November 5th – 7th: We’ll be at the Dutch Pavilion with an AI drawing competition
Our next step is the City Deal ‘AI in the City,’ an exploration of how we can literally and figuratively color the world with AI applications. And you can do the same. Color the world and win a set of colored pencils.

November 6th: AI Power Breakfast
What challenge do we want to solve with AI in the City? And what perspective goes with that? We’ll explore this together during the AI Power Breakfast on Wednesday morning, November 6th (from 8:30 AM to 9:30 AM). Click here for more info and to register (Dutch spoken). 

If you want to know more about Agenda Stad and the City Deals, ask for Jan-Willem Wesselink or Naomi Vrielink during the Smart City Business Day or at the NL Pavilion.

City Deals: samen bouwen aan innoverende netwerken voor blijvende impact

Alles begint met een idee dat de wereld kan veranderen. Zo begonnen we met de City Deal ‘Een slimme stad, zo doe je dat’, waarin we onderzochten hoe steden op een democratische manier kunnen veranderen door digitalisering en technologie. Al snel sloten zestig partijen uit de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de samenleving zich bij ons aan.
In vijf jaar tijd hebben we samen vijftien oplossingen ontwikkeld. Maar het meest waardevolle resultaat is het innovatieve netwerk dat we hebben opgebouwd. Dit netwerk gaat nu verder als onderdeel van het DMI-ecosysteem, waar nieuwe ideeën en samenwerkingen tot bloei komen.
Dat laten we zien op op de Smart City Expo World Congress in Barcelona. Vanuit de City Deal zijn we nauw betrokken bij de organisatie van de Team NL Missie naar de Catalaanse hoofdstad en maken we het voor onze partners mede mogelijk dat we hier met ruim 80 Nederlandse partners aanwezig zijn.
En dit jaar zijn we zelf ook actiever dan ooit.
Hieronder lees je wat we in Barcelona doen en hoe je daar aan kan mee doen.

4 november: Tijdens de Smart City Business Day organiseren we twee fietsexcursies:
Per excursie kunnen maximaal 25 deelnemers mee. Het is mogelijk om je voor deze excursies voor in te schrijven. Die inschrijving is geldig tot 5 minuten voor vertrek. Je moet dan dus 5 minuten voor onderstaande tijd aanwezig zijn bij de fietsen. Klik hier om je aan te melden.

11 uur: Slimme Stad – Zo Doet Barcelona Dat
Onder de vlag van de City Deal ‘Een slimme stad, zo doe je dat’, hebben we in Nederland de afgelopen vijf jaar hard gewerkt aan slimme oplossingen voor stedelijke uitdagingen. We hebben sensoren geplaatst, ethische discussies gevoerd en slimme mobiliteitsoplossingen ontwikkeld. Op 4 november nemen we onze kennis mee naar Barcelona, waar we tijdens een interactieve fietstocht door de stad een kijkje nemen bij de smartcityprojecten die Barcelona zo innovatief maken.
Tijdens de tocht krijg je niet alleen inspirerende voorbeelden te zien van hoe we technologie en AI kunnen inzetten voor stedelijk ontwerp, maar ook de mogelijkheid om de ethische vraagstukken te verkennen en de tools in de praktijk te ervaren. Deelnemers hebben de kans om kennis te maken met deze innovatieve oplossingen en te ontdekken hoe ze kunnen worden toegepast in Barcelona.

14:15 uur: Zo bouwt Barcelona boven en onder de grond aan een duurzame stad
Slim waterbeheer is een essentieel onderdeel van elke slimme stad, en Barcelona loopt hierin voorop. Tijdens deze excursie duiken we letterlijk onder de grond voor een exclusief bezoek aan de Joan Miró Storm Tank, een enorme opslagplaats voor regenwater die tot wel 22 zwembaden aan water kan bevatten. Hier ontdek je de innovatieve, datagedreven oplossingen die de stad inzet om zich voor te bereiden op klimaatveranderingen en overstromingen.
Daarnaast bezoeken, onder begeleiding van Xavier Matilla (architect, stedenbouwkundige en hoogleraar in Barcelona), de beroemde superblocks in Barcelona. Xavier stond aan de wieg van de superblocks. Een project dat stadsblokken transformeert tot groenere, gezondere en sterkere sociale en economische ruimten. Tijdens de fietstocht door de stad zien we hoe Barcelona haar openbare ruimte herontwerpt om deze duurzamer en leefbaarder te maken. Dit vermindert niet alleen lawaai, verkeer en vervuiling, maar creëren ook nieuwe ruimtes waar bewoners kunnen ontspannen en van de stad kunnen genieten.
Laat je verbazen door hoe Barcelona technologie en data gebruikt om haar waterbeheer te optimaliseren en welke lessen wij in Nederland kunnen meenemen om onze steden veerkrachtiger en duurzamer te maken. Let op bij deze excursie wordt het sterk aanbevolen om dichte schoenen met een rubberen zool en een lange broek aan te doen.

5 – 7 november: We staan op het Nederlandse Paviljoen met een Ai-tekenwedstrijd. Onze volgende stap is de City Deal ‘Ai in de Stad’, een verkenning van hoe we de wereld letterlijk en figuurlijk kunnen inkleuren met AI-toepassingen. En dat kun jij ook doen. Kleur de wereld in en win een kleurdoos.

6 november: Ai Power Ontbijt
Welke uitdaging willen we oplossen met Ai in de Stad? En welk perspectief hoort daar bij? Dat onderzoeken we samen tijdens het Ai Power Ontbijt op woensdagochtend 6 november (van half 9 tot half 10). Klik hier voor meer info en om je aan te melden.

Wil je meer weten over Agenda Stad en de City Deals vraag dan tijdens de Smart City Business Day of op het NL Paviljoen naar Jan-Willem Wesselink of Naomi Vrielink.